poniedziałek, 20 lipca 2015

Chmura z Grögerów Lidia

Irena Maria Lidia Chmurowa z Grögerów urodziła się 18 października 1923 roku Leżajsku. Córka prof. gimnazjum w Leżajsku Józefa Grögera i Ireny z Kiszakiewiczów.
Ojciec Józef Gröger ur się w Śniatynie (woj. stanisławowskie), gdzie ukończył Szkołę Podstawową, a w Kołomyi Gimnazjum. Egzamin dojrzałości złożył w 1909 roku. Absolwent Uniwersytetu Jagiellońskiego. Od 1 X. 1915 r. pracował jako nauczyciel historii i geografii Miejskiego Gimnazjum Realnego w Leżajsku. Dodatkowo uczył robót ręcznych, rysunku i gimnastyki. Jako członek Komisji Egzaminacyjnej Tajnego Nauczania przez cały czas okupacji niemieckiej działał pod pseudonimem 'Tadeusz'.


Fot. Dom rodzinny Lidii Cmurowej


Fot. Szkoła Powszechna Żeńska im. Królowej Jadwigi w Leżajsku
Podczas edukacji w Szkole Żeńskiej im. Królowej Jadwigi w Leżajsku w 1934 r wstąpiła do harcerstwa.
Absolwentka Państwowego Gimnazjum i Liceum im. Bolesława Chrobrego w Leżajsku. Z czasów gimnazjalnych warto wspomnieć, że Lidia brała udział w jasełkach organizowanych przez nauczycieli gimnazjum. Dekorację przygotował prof. Józef Gröger. Brat Ryszard był paziem króla Heroda, a w rolę Matki Boskiej wcieliła się jej koleżanka Maryla Ordyczyńska (Zawilska). Arię pastuszka odegrał Mieczysław Ćwikła pochodzący z Kuryłówki. Spektakl cieszył się ogromnym powodzeniem, odgrywany był w Domu Narodowym. 
W czasie II wojny światowej, podczas okupacji Lidia Gröger ps ' Marta' działała w konspiracji, głównie jako łączniczka i kolporterka prasy podziemnej NOW. Jak podaje Stanisław Kisielewicz ps 'Niesiecki', 'Antek' w swoich wspomnieniach opisanych w książce 'Od Leżajska do Łodzi' prasę konspiracyjną rozdzielała Władysława Schönborn ps 'Jadwiga' kierująca zespołem kolportażu. Skrzynka i punkt rozdziału prasy znajdował się w 'Czerwonym Klasztorku', obecnym budynku sanepidu. Kiedyś budynek z czerwonej cegły był w posiadaniu zakonnic.  
Łączniczkami komendy okręgu były Hanka Sowianka, Helena Czochara, Kowalikówna. W skład zespołu wchodziły również Janina Walatyńska 'Acha', Maria Szczęk 'Zbigniewa', Helena Królikowska 'Koziołek'.

Brat Lidii - Ryszard Gröger ur. w 1920 roku absolwent Państwowego Gimnazjum i Liceum im. Bolesława Chrobrego w Leżajsku - rocznik 1938/39. Kapitan AK. ps. Kuba.

3 lata po śmierci ojca Józefa, który zmarł w Szczecinie 21 sierpnia 1946 roku Lidia ps. Marta została skazana w 1949 roku przez sąd wojskowy na 5 lat i 9 miesięcy więzienia. Siedziała w więzieniu dla kobiet.Dzięki amnestii odsiedziała 3 i pół roku do 1952 roku. 
Poślubiła Tadeusza Chmurę s. Maksymiliana i Teodozji Staw. 

***
Podczas spotkania autorskiego z Szymonem Nowakiem autorem książki 'Dziewczyny wyklęte' syn pani Lidii - Stanisław Chmura opowiedział o działalności swojej matki, o rodzinie zaangażowanej w działalność konspiracyjną.



*****


****

 tree
Drzewo genealogiczne

***





Linki:

czwartek, 16 lipca 2015

Larendowicz Zbigniew Jan (*15-10-1916)

Zbigniew Larendowicz urodził się 15-10-1916 r. w Leżajsku. Syn Franciszka, organisty w Leżajskiej Bazylice OO. Bernardynów i Tekli z Gdulów. Ojciec pochodził z Sieniawy, matka Tekla z Leżajska (była ciotką Stanisława Gduli).
Zbigniew Larendowicz mieszka w starym rodzinnym domu przy ul. Podleśnej.



Zbigniew Larendowicz szkołę podstawową rozpoczął na Podklasztorem. Szkoła mieściła się w budynku przy Placu Mariackim, gdzie w prywatnym budynku u Makosika. Wówczas nauczycielką była pani hr Krasińska, później pan Kazimierz Bentkowski.
Fot. Budynek szkoły podstawowej na Podklasztorzu

Pierwszą siedzibą gimnazjum Realnego w Leżajsku był budynek obecnej plebanii (w latach 1912-1922). Kilka sal szkolnych w pierwszym okresie funkcjonowania gimnazjum były wynajęte pomieszczenia starej szkoły. Do gimnazjum uczęszczał Zbigniew, kiedy szkołę przeniesiono do dworku hr. Alfreda Potockiego, a szkoła została przekształcona z państwowego męskiego gimnazjum na gimnazjum koedukacyjne. Będąc uczniem Gimnazjum Państwowego im. B. Chrobrego w Leżajsku, prowadził męski chór czterogłosowy. Chór występował podczas szkolnych mszy świętych oraz podczas wszelkich uroczystości państwowych i patriotycznych, takich jak Święto Niepodległości, 3 Maja, imieniny Prezydenta RP i Marszałka Polski.

Prof. Mirosław Kapij przez 3 lata uczył go języka ruskiego. Drugim językiem obcym był niemiecki. Prof. Stanisław Iwanowicz był opiekunem jego klasy. Dyrektorami kolejno byli: prof. Piotr Szpila, prof. Józef Depowski, a potem Ksawery Bułkowski. Absolwentem został w 1934 roku.

Zbigniew Larendowicz ukończył Szkołę Starszych Przysposobienia Wojskowego, Szkołę Podchorążych we Włodzimierzu Wołyńskim. W latach 1935/36 był szefem hufca szkolnego leżajskiego gimnazjum.
Pan Zbigniew w czasie wojny był oficerem Narodowej Organizacji Wojskowej, a następnie Armii Krajowej, działał pod pseudonimem 'Wicher'. Pod koniec wojny pełnił funkcję dowódcy placówki AK w Leżajsku. W kampanii wrześniowej walczył jako podporucznik 24. Pułku Artylerii Lekkiej w Jarosławiu. Po wkroczeniu Armii Czerwonej dostał się do sowieckiej niewoli.
Jego starszy o 4 lata brat Mieczysław został rozstrzelany 28 maja 1943 r. przez Niemców podczas pacyfikacji Leżajska. Brat Eugeniusz urodzony w 1913 roku przeszedł szlak bojowy w brygadzie gen. Maczka. Wyjechał do Kanady, tam mieszkał i pracował i tam zmarł 29 listopada 2011 roku.

Zbigniew Larendowicz poszukiwany przez gestapo ukrywał się w czasie wojny. Poślubił Annę Zofię Sztyrak 29 czerwca 1944 roku, która też była żołnierzem AK. Partyzancki ślub, bez zapowiedzi odbył się w kościele w Woli Zarczyckiej. Świadkami byli: Stanisław Czyż i Jan Dudziak.



Fot. Kościół Przemienienia Pańskiego w Woli Zarczyckiej w stylu neogotyckim


Po wojnie pan Zbigniew zapisał się na studia leśne w Poznaniu.

Zdolności kronikarskie Zbigniewa Larendowicza owocują licznymi publikacjami oraz wielkimi zbiorami o wartości genealogicznej. Autor książki " Kult Matki Bożej Pocieszenia w Bazylice OO. Bernardynów w Leżajsku", „Sanktuarium Maryjne Ojców Bernardynów w Leżajsku”, Historia posiadłości Klasztoru Ojców Bernardynów w Leżajsku”.


 tree


Pasją Zbigniewa Larendowicza jest również genealogia. Stworzył pokaźne drzewo genealogiczne swojej rodziny. 


Grób Rodziców na Cmentarzu Bernardyńskim Biała Górka w Leżajsku.

Franciszek Larendowicz ojciec Zbigniewa ukończył Konserwatorium Towarzystwa Muzycznego w Krakowie - specjalizacja główna - kurs nauki gry na organach oraz śpiewu Gregoriańskiego, a jako specjalizacja dodatkowa to nauka harmonii wyższej i kontrapunktu.W latach 1904-1966 był organistą w Leżajskiej Bazylice OO. Bernardynów. W 1923/24 r. pracował jako nauczyciel śpiewu w gimnazjum. Prowadził chór gimnazjalny brał udział we wszystkich uroczystościach państwowych i kościelnych.
Linki:
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...