wtorek, 5 grudnia 2017

Ks. Julian Krzyżanowski

Ks. Julian Krzyżanowski (s. Jana i Marii Dębowskiej) urodził się ok 1868, zmarł 29.06.1931 w Kosinie k/Łańcuta.
Ks. Julian Krzyżanowski był stryjem prof. dr. hab. Juliana Krzyżanowskiego. 
Prof. dr hab. Julian Krzyżanowski był s. Józefa Krzyżanowskiego i Marii Dębowskiej (c. Franciszka Dębowskiego i Rozalii Bednarz). Ur. 4 lipca 1892 w Stojańcach pod Lwowem, zm. 19 maja 1976 w Warszawie – absolwent UJ, polonista, historyk literatury, folklorysta, badacz literatury ludowej, nauczyciel, profesor i wykładowca akademicki, pedagog, doktor honoris causa Uniwersytetu Jagiellońskiego.

W Sprawozdaniu z Czynności Wydziału Towarzystwa Gimnastycznego "Sokół" w Łańcucie za rok 1895 figuruje ks. Julian Krzyżanowski wikary w Łańcucie, jako członek zwyczajny Towarzystwa. Członkami honorowymi byli Roman hr. Potocki ordynat na Łańcucie oraz Kornel Ujejski poeta jubilat.
W 1898 roku po śmierci ks. Franciszka Staruszkiewicza, który był proboszczem przez 30 lat (1868-1898) w par. Tarnawiec, przez kilka miesięcy (od 1 września 1898 do kilku pierwszych dni stycznia 1899) posługi kościelne pełnił ks. Klemens Kochmański, a od stycznia 1899 roku proboszczem tarnawieckiej parafii został ks. Julian Krzyżanowski. 

Zapisy w Księdze Zmarłych świadczą, że 17 stycznia 1899 roku w Kuryłówce par. Tarnawiec zmarły 2 kobiety: Marianna z Ćwikłów Rup i Marianna z Beigertów Wołoszczuk. Ks. Julian Krzyżanowski odprawił im pogrzeby w kolejnych dniach, 19 i 20 stycznia 1899. 

Marianna z Ćwikłów Rup żona Feliksa Rupa zmarła w wieku 29 lat, 12 dni po porodzie syna Tomasz Rup. Tomasz urodził się 5 stycznia 1899 roku, zginął na froncie włoskim 4 lipca 1918 roku. 

Marianna z Beigertów Wołoszczuk żona Józefa, organisty w Tarnawcu, zmarła w wieku 47 lat na tyfus. 

Ks. Julian Krzyżanowski pracował w Tarnawcu przez 12 lat, po czym został przeniesiony w 1911 roku do Kosiny koło Łańcuta w diecezji przemyskiej woj. lwowskim, gdzie przejął posługę w tamtejszym kościele. Na jego miejsce proboszczem w Tarnawcu został ks. Ignacy Łaskawski (1877- 1944). Ks. Ignacy Łaskawski rozpoczął pracę w tarnawieckim kościele od 1911 i był jej gospodarzem aż do swojej śmierci, czyli do roku 1944.

Kosina:

Po śmierci proboszcza M. Kąkolewskiego w 1873 w Kosinie obowiązki gospodarza parafii przejął J. Jędrzejewski, (został pochowany na kosińskim cmentarzu obok starej kaplicy). Jego probostwo przypada na lata 1874-1911 r. Następcą ks. J. Jędrzejewskiego został ks. Julian Krzyżanowski. Przejął on parafię w 1911 r. Obok pracy duszpasterskiej wiele czasu i trudu poświęcał pracy społecznej. Z jego inicjatywy powstało kółko rolnicze, kasa Stefczyka i mleczarnia. Korzystając z ofiarności jednej z parafianek założył również ochronkę, którą oddał w ręce Sióstr Służebniczek ze Starej Wsi. 
Ks. J. Krzyżanowski, wicedziekan dekanatu łańcuckiego, długoletni proboszcz parafii Kosina zmarł 29.06.1931 r. w wieku 63 lat.

niedziela, 3 grudnia 2017

Marian Matkowski

Co prawda nie urodził się w Leżajsku, tylko w Nowej Sarzynie, ale z Leżajskiem związany jest od urodzenia. W Leżajsku się wychowywał, w Leżajsku chodził do szkoły, jeszcze do niedawna w Leżajsku i dla Leżajska pracował. 
Obecnie mieszka w Paszczynie koło Dębicy, pracuje w Centrum Kultury i Bibliotek Gminy Dębicy w Europejskim Centrum Pamięci i Pojednania, którego integralną część stanowi Ekspozycja Historyczno - Dydaktyczna przy Górze Śmierci. (Góra Śmierci znajduje się na terenie dawnego poligonu wojskowego Waffen - SS „Truppenübungsplatz Heidelager”, gdzie Niemcy w latach 1940–1944 utworzyli obozy pracy przymusowej w Pustkowie).Wyjechał z Leżajska z powodów rodzinnych, ale nadal udziela się społecznie i kontynuuje działalność dla Leżajska. 

29 października 2017 został wyróżniony odznaką w plebiscycie „Pozytywnie zakręcony”. 
Za pracę od 2005 roku w Towarzystwie Miłośników Lwowa i Kresów Południowo-Wschodnich w Leżajsku odznaczony złotą odznaką za zasługi dla TMLiKP-W. (członek Zarządu Klubu od 8.08.2007 r. do nadal).

Od 2006/2007 r. członek Towarzystwa Miłośników Ziemi Leżajskiej (w tym członek Zarządu w kadencji 2007-2010).

Od ok. 2008 r. do 15 listopada 2016 r. członek Miejskiej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych w Leżajsku.

Od 2016 r. członek, a zarazem wiceprzewodniczący Rady Muzeum Ziemi Leżajskiej.

Śmiało można powiedzieć, że Marian Matkowski to istny człowiek Renesansu, czyli człowiek wielu zawodów i umiejętności. Pasjonat w każdym calu.

Bo czym to on się nie zajmował! 
Przedstawiciel handlowy, pilot przejazdów kursowych, pilot wycieczek, drwal pilarz motorniczy, technik leśnik, historyk, regionalista, lwowiak, niedoszły rzeczoznawca majątkowy…. itp…).

- współautor albumu „Ziemia Leżajska” wydanego w 2010 r. (autor tekstu w języku polskim, konsultacje terenowe przy zdjęciach),
- współudział w tworzeniu publikacji o Leżajsku i ziemi leżajskiej (przewodników turystycznych, map, planów, ulotek, folderów itp.), np. Leżajsk, Stanisław Mendelowski (red.), Krosno 2008, Ziobro W., Leżajsk i wokół Leżajska, Rzeszów 2009 i inne,
- współudział w projektach promujących Leżajsk i ziemię leżajską we współpracy z miejskimi i powiatowymi urzędami i instytucjami,
- organizator i współorganizator spotkań historycznych: „Leżajskie Spotkania z Historią”, „Kresowe Spotkania z Historią”
- organizator i współorganizator lekcji i warsztatów historii regionalnych w szkołach podstawowych i średnich, MCK Bibliotece Publicznej w Leżajsku, Wojewódzkiej i Miejskiej Biblioteki Pedagogicznej Filia w Leżajsku,
- artykuły prasowe w latach 2006-2017 („Biuletyn Miejski”, „Kurier Powiatowy”),
- autor artykułów do pism kresowych „Semper Fidelis”, „Spotkania Świrzan”
- autor artykułów do periodyku TMZL pt. „Almanach Leżajski” – „Źródła i bibliografia do pisania prac o Leżajsku i ziemi leżajskiej”
- administrowanie stron internetowych (TMLiKP-W, MCK – CIT, PDDM), artykuły w internecie
- współpraca z mediami prasa, radio, tv w nagłaśnianiu wydarzeń kulturalnych i akcji charytatywnych (artykuły, nagrania, wywiady)
- współorganizator (wspólnie rekonstrukcji historycznej o Pacyfikacji Miasta Leżajska 28 maja 1943 r. (rekonstrukcja odbyła się w dniu 29.05.2016 r. zorganizowana wspólnie z Muzeum Ziemi Leżajskiej, MCK w Leżajsku, aktorami GT Baratario, członkami grup rekonstrukcji historycznej, strzelcami JS Strzelec, wolontariusze – aktorzy amatorzy z Leżajska i okolic),
- przygotowanie całościowej dokumentacji do powołania Młodzieżowego Koła przy Klubie TMLiKP-W w Leżajsku
- udział w powstawaniu filmów dokumentalnych o historii Leżajska m.in.: „Polak z Leżajska” w reż. Dionizego Garbacza, o łagierniku, akowcu z Leżajska Jerzym Raźnikiewiczu, który na Syberii przebywał ponad trzynaście lat, a do Leżajska powrócił w 1958 roku.


- współorganizator (wspólnie z wieloma podmiotami, instytucjami i urzędami miejskimi i powiatowymi Leżajska i ziemi leżajskiej) corocznych wyjazdów na uroczystości Bitwy pod Zadwórzem (uroczystości we Lwowie i Zadwórzu),

Wykształcenie
Szkoła Podstawowa i Liceum Ogólnokształcące w Leżajsku.
1985–1988 Zasadnicza Szkoła Leśna w Zespole Szkół Leśnych w Biłgoraju
1988–1992 Technikum Leśne w Zespole Szkół Drzewnych i Leśnych im. J. Zamoyskiego w Zwierzyńcu
1992–1997 Wyższa Szkoła Pedagogiczna w Rzeszowie, Wydział Socjologiczno – Historyczny, studia dzienne,
2004–2005 Wyższa Szkoła Handlu i Finansów Międzynarodowych w Warszawie, studia podyplomowe

Praca podczas studiów: 1994 – 1999 umowy zlecenia w: PPKS Rzeszów, Jordan Kraków, Orbis Transport Warszawa, Intercars France - pilotowanie międzynarodowych przejazdów autokarowych.

Rodzice pochodzą z Kresów z polskich rodzin:
Mama Janina z domu Szułakiewicz urodzona we Lwowie, a całe dzieciństwo do 1944 roku spędziła w miejscowości Brody, 100 km za Lwowem na Wschód.
Ojciec Eugeniusz Matkowski urodzony pod Lwowem w miejscowości Kopań, niedaleko zamku w Świrzu.
Właśnie w Świrzu wżenił się ostatni dowódca Powstania Warszawskiego gen. Tadeusz "Bór" Komorowski (Żonaty od 1930 z Ireną hr. Lamezan-Salins (1904–1968), córką generała Lamezana-Salins. Miał z nią dwóch synów: Adama i Jerzego).
Od niego ponoć trochę folwarku odkupił Mariana dziadek Feliks Matkowski. Niestety wszystko zostało, a wielu członków mojej rodziny z Matkowskich, Kleszczyńskich, Kłosowskich i Hutmanów zostało wymordowanych na Wschodzie przez OUN UPA).
Ojciec Eugeniusz to znany w Leżajsku działacz NSZZ Solidarność i aktualny prezes Klubu TMLiKP-W.
**


Prowadził spotkanie autorskie promujące książkę Szymona Nowaka "Dziewczyny wyklęte".


Prowadził spotkanie autorskie promujące książkę Sławomira Kułacza "Wojskowa i wojenna korespondencja braci Lejów 1913-1917".




Linki:

piątek, 1 grudnia 2017

Matkowski Eugeniusz

Mimo, że jest już na emeryturze, nie zasiada na laurach. Nadal jest bardzo aktywny społecznie.
Od roku 2003 do chwili obecnej pełni funkcję prezesa Klubu Towarzystwa Miłośników Lwowa i Kresów Południowo-Wschodnich (TMLiKP-W) w Leżajsku. 
Inicjatywą utworzenia Klubu TMLiKP-W podjął wspólnie z Kazimierzem Kuźniarem. Obydwaj pochodzą z Kresów, chcieli więc zaktywować środowisko leżajskich Kresowiaków, których los rzucił do Leżajska i okolic zza wschodniej granicy. 
Eugeniusz Matkowski z synem Marianem
Działania na rzecz powstania organizacji Klubu TMLiKP-W w Leżajsku
Wraz z Kazimierzem Kuźniarem wystąpił z inicjatywą utworzenia organizacji kresowej w środowisku leżajskich Kresowiaków z Leżajska i okolic, pochodzących zza wschodniej granicy, których losy przeniosły na tereny dzisiejszego powiatu leżajskiego.
http://tmlikpw.pl.tl/KRONIKA-KLUBU.htm

Wraz ze Stanisławem Słychanem i Ireneuszem Stefańskim współorganizuje liczne wyjazdy do Lwowa i na Kresy czasem połączone z przekazywaniem pomocy materialnej dla Polaków tam mieszkających.
http://www.kuriergalicyjski.com/index.php/polacynaukr/polskaaktywn/1567-wdziczno-rzeczypospolitej-polskiej-dla-opiekunw-polskich-mogi?showall=&start=1
Bierze również czynny udział w corocznych przygotowaniach do uroczystych obchodów rocznicy Bitwy pod Zadwórzem na Ukrainie.
Przez wiele lat pracował w Gospodarce Komunalnej i Mieszkaniowej w Leżajsku. Pełnił funkcję kierownika, a następnie Dyrektora Administracji Domów Mieszkalnych.

Członek NSZZ Solidarność, w latach 80. i 90. zasiadał w związkowych władzach branżowych i wojewódzkich służb publicznych. Był głównym inicjatorem, projektantem i budowniczym wraz z sąsiadami ołtarzy na procesjach na Boże Ciało na Pl. Jaszowskiego od 1981 r. (pierwszy ołtarz to ołtarz Solidarności).

W połowie lat 90., a to był okres świętowania 600-lecia miasta Leżajska był Radnym i Członkiem Zarządu Miasta. 

Nagradzany za rzetelną i uczciwą pracę dla Miasta Leżajska i Województwa Rzeszowskiego przez organa samorządowe.
Obecnie na emeryturze.

Przeciw gloryfikowaniu zbrodniarzy OUN-UPA:
http://www.nowiny24.pl/apps/pbcs.dll/article?AID=/20110524/LEZAJSK/888411422

Za zasługi na rzecz TMLiKP-W otrzymał:
Złotą Odznakę "Zasłużonego dla TMLiKP-W"

posiada również:
pamiątkową odznakę "Morituri sunt ut liberi vivamus".


Literatura i źródło:
Marian Matkowski

wtorek, 21 listopada 2017

Josse Alfred (1862-1948)

Urodził się 30 października 1862 w Brodach jako syn Piotra Jossego i Emilii Pawłowskiej. Zmarł 9 października 1948 w Leżajsku.
Był notariuszem. Kalendarz sądowy na rok 1929 podaje spis sędziów, notariuszy:
Sąd Grodzki w Leżajsku —Nacz. Krzysztoforski Michał, s. g. Lustig Henryk Zbigniew, Poliwka Stanisław, dr. Śmietana Wiktor. Notariusz Alfred Josse.http://dlibra.umcs.lublin.pl/Content/23327/czas4852_3_1929.pdf  str 101.

Z Alfredem Josse związana jest ciekawa historia dot. tragicznie zmarłej Marii Jaroszówny, zastrzelonej na ul. Klasztornej z nieznanych powodów (dzisiejsza ul Mickiewicza). Maria Jaroszówna (17.12.1906 - 23.08.1931)- była studentka Uniwersytetu Jagiellońskiego na wydziale rolnictwa. Do Leżajska przyjeżdżała w okresie wakacji. Maria Jaroszówna była wnuczką żony Alfreda Jossego, Alfred był opiekunem Marii. 

Po śmierci Marii Alfred Josse ufundował piękną kaplicę na Cmentarzu Komunalnym w Leżajsku. Pochowano w niej 25 letnią Marię Jaroszównę. 
W tej kaplicy przez jakiś czas, zanim wybudowano nową kaplicę ksiądz odprawiał mszę świętą 1 listopada w dniu Wszystkich Świętych.  

Pojawiły się spekulacje, ale nigdy nie wyjaśniono okoliczności jej zabójstwa. Mówiło się, że zabójcą był nieznany z nazwiska, ukraiński nacjonalista.
Maciej Mróz opowiadał mi, że jego mama Anna Mróz była świadkiem tragedii.
T
ego feralnego dnia Maria szła do domu ulicą Mickiewicza. Odprowadzała ją koleżanka Anna Mróz. W okolicach tartaku podszedł do nich nieznany mężczyzna.
Chciałem z panią porozmawiać – powiedział do Marii.
- nie znam pana
- no to poznasz.
I wtedy wyciągną pistolet i zastrzelił ją. Postrzelona uciekała jeszcze, wpadła do domu, jęczała z bólu. Niestety zmarła. Policja zrobiła obławę. Bandyta sam się zastrzelił.

Już na drugi dzień świat obiegła informacja o tej tragedii w Leżajsku. Gazety rozpisywały się spekulując czy to sprawa polityczna, czy beznadziejna miłość.


Ilustrowany Kurier Codzienny Nr 221 z dn. 12.08.1931 i Nr 222 z dn. 13.08.1931 str 7/16 podawał, morderstwa dokonano 7 sierpnia godz. 19, a mordercą okazał się niejaki Brydak, z zawodu szklarz, wystrzelił w serce i drugi strzał w szyję:

Gazeta Lwowska Nr 184 z 12.08.1931 roku publikuje artykuł "Krwawa zemsta zakochanego włóczęgi", w którym ujawnia mordercę 43 letniego, żonatego włóczęgę Andrzeja Brydaka/Berdaka 

http://jbc.bj.uj.edu.pl/dlibra/docmetadata?id=43267&from=publication str 5

Gazeta łódzka ECHO Nr 230 z dn. 24.08.1931 w artykule "Dziewczyna w szponach szantażysty podaje obszerniejsze info nt okoliczności śmierci Marji Jaroszównej, zastrzelonej przez Andrzeja Brydaka.

W kaplicy na leżajskim cmentarzu pochowany jest również Alfred Jose wraz z jego żoną. W kaplicy znajduje się obraz Matki Bożej, z wizerunkiem twarzy zamordowanej Marii Jaroszównej.




Kaplicą przez wiele lat opiekował się Marian Żak, notariusz sądowy, który zdobył zawód i pracę dzięki Alfredowi. Później opiekę nad kaplicą przejęła Maria Węgrzyńska. 

Gazeta Lwowska z X 1897 roku publikuje informację, że Alfred Josse był kuratorem wierzycieli podczas relicytacji realności Salamona Renigera i Chawy Rywy Reniger. Sprawa toczyła się w Ck Sądzie Powiatowym w Wiśniczu 4 listopada 1897.

Archiwum Państwowe w Przemyślu opublikowało skany online wielu notariuszy. W wykazie znajdują się akta notariusza Alfreda Jossego w Ulanowie. Akta z lat 1913-1914 mogą być przydatne m. in. dla genealogów. 
Sygnatura: 56/1098/0/0/1 56/1098/0/0/2 56/1098/0/0/3 56/1098/0/0/4 



***
Kalendarz sądowy na rok 1929 podaje wykaz sędziów, prokuratorów, adwokatów, notariuszy, pisarzy hipotecznych, komorników i obrońców sądowych:
Sąd Grodzki w Leżajsku —Nacz. Krzysztoforski Michał, s. g. Lustig Henryk Zbigniew, Poliwka Stanisław, dr. Śmietana Wiktor. Notariusz Alfred Josse (str 101).
Sąd apelacyjny w Poznaniu: Prokurator Alfred Antoni Josse (str 131)http://dlibra.umcs.lublin.pl/Content/23327/czas4852_3_1929.pdf 

W Schematyzmach Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim z 1879 roku:
  • Ck Zarząd salinarny w Bochni zatrudniał w 1879 r Piotra Jossego (ojca Alfreda?) - str 148
  • Ck Komisja podatkowa w Krakowie w 1879 zatrudniała Ferdynanda Jossego - oficj. rachunkowy (str 139, 153)

sobota, 9 września 2017

Szczęsny Roman (1929-2000)

Prof. Roman Szczęsny (17.10.1929-2000)

Profesor Roman Szczęsny urodził się 17 X 1929 roku w Kuryłówce. Ojciec Józef Szczęsny był tam kierownikiem szkoły, matka Emilia z d. Chmura nauczycielką. Po ukończeniu Gimnazjum i Liceum Ogólnokształcącego w Leżajsku (Absolwenci LO w Leżajsku 1948/49r) rozpoczął studia wyższe I stopnia w zakresie geografii na Uniwersytecie Jagiellońskim (1949-1952). W latach 1952-54 kontynuował studia II stopnia na Uniwersytecie Warszawskim, które zakończył obroną pracy magisterskiej (8 II 1942) Pt. „Ludność Afryki w latach 1850-1950”, wykonanej pod kierunkiem profesora S. Leszczyckiego, uzyskując stopień magistra w zakresie geografii ekonomicznej.

Będąc wyróżniającym się studentem, Roman Szczęsny już w październiku 1953 roku rozpoczął pracę w nowo utworzonym Instytucie Geografii PAN.

W latach 1959-62 odbył studia doktoranckie w tym Instytucie w zakresie geografii rolnictwa, pod kierunkiem profesora J. Ostrowickiego. Owocem tych studiów była praca doktorska Pt. „Kierunki produkcji rolnej w Polsce w latach 1938-58” (29 VI 1963), dzięki której uzyskał tytuł doktora nauk przyrodniczych nadany Mu przez Radę Naukową Instytutu Geografii PAN.

W 1993 roku Roman Szczęsny uzyskuje tytuł naukowy profesora nadany przez Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej.

Spośród 236 prac naukowych opublikowanych w jego 46 letniej karierze zawodowej - 20 to wydawnictwa książkowe.

Źródło: Roman Kulikowski Siedemdziesięciolecie Profesora Romana Szczęsnego. pp. 143–147. Ważniejsze publikacje Profesora Romana Szczęsnego. pp. 147–149.


 tree

Roman Szczęsny z rodzicami i siostrą Marylką

Dom rodzinny Szczęsnych w Kuryłówce


Szczęsny Józef (1897-1942)

Józef Szczęsny (28.06.1897-5.03.1942)

Urodził się 28 czerwca 1897 roku w Kuryłówce koło Leżajska (Galicja), jako syn Jana i Elżbiety z Beigertów. Zmarł 5 Marca 1942, w Auschwitz-Birkenau.
Chrzestni: Jan Tyburczy, Katarzyna Schőnborn. Akuszerka Zofia Dittrich. Osierocony wcześnie został pod opieką ciotki Doroty Beigert i jej męża Jana Tyburczego. 

Emilia i Józef Szczęsny z dziećmi
Jego żona Emilia Chmura pracowała jako nauczycielka w szkole w Kuryłówce, gdzie Józef Szczęsny był kierownikiem. 

3.11.1939 r. podczas konferencji w Łańcucie został aresztowany razem z innymi nauczycielami z terenu gminy Kuryłówka (miedzy innymi Ludwik Fus ). Józef Szczęsny był jednym ze współtwórców pierwszej struktury konspiracyjnej - Związku Walki Zbrojnej. 13.06.1940 r. aresztowany. Zmarł 5 marca 1942 roku w Auschwitz-Birkenau.
W Kuryłówce istnieje Ochotnicza Straż Pożarna im. Józefa Szczęsnego.
Dom rodzinny Emilii i Józefa Szczęsnych w Kuryłówce
Beigert Family

 tree

Szabo Kornel (1896-1927)

Kornelli Juliusz Adam Szabó [*17 czerwca 1896 - † 11 września 1927] 

Urodził się w Samborze, gdzie ukończył szkołę podstawową i gimnazjum, zdał maturę w 1916 roku.

Jako uczeń VII klasy gimnazjum zadenuncjowany przez Ukraińców, został uwięziony pod zarzutem przynależności do Polskiej Organizacji Wojskowej i formowania Legionów przeciw Austrii. Więziony w,, Brigidkach " we Lwowie, skazany został na karę śmierci przez powieszenie. Dzięki interwencji osób wysoko postawionych, został zwolniony z więzienia, wyjechał do Wiednia, gdzie podjął studia na wydziale medycznym Uniwersytetu Wiedeńskiego. Przed końcem studiów medycznych przeniósł się na Wydział Filozoficzny Uniwersytetu Lwowskiego, poświęcając się przyrodoznawstwu i filozofii.
W lipcu 1920 roku jako ochotnik wstąpił do wojska, gdzie w 25. Pułku Piechoty pełnił funkcję lekarza pułkowego, aż do końca roku 1920.

Brał udział w bitwie pod Warszawą, a następnie w ofensywie wrześniowej małopolskiej (od Jezupola do Słucka).
Od l września 1921 r. -po demobilizacji - objął obowiązki nauczyciela przyrodoznawstwa i propedeutyki filozofii w gimnazjum w Leżajsku.

Od chwili przyjazdu do Leżajska okazał dużo inicjatywy i zapału do pracy zawodowej i społecznej. Z ogromną ochotą podejmował się każdej akcji dla dobra szkoły. Nie było uroczystości państwowej, szkolnej czy też kościelnej, aby nie było jego aktywnego uczestnictwa. Wygłaszał bardzo chętnie przemówienia patriotyczne, wywierając zawsze na słuchaczach bardzo silne wrażenie.

Organizował w gimnazjum kółka naukowe dla młodzieży i odczyty dla szerszej publiczności. Jego osobisty urok i serdeczne ustosunkowanie do młodzieży przyciągały licznie uczniów do kółek naukowych, których był założycielem i opiekunem.


Należały do nich:
koło przyrodników im. Hoene-Wrońskiego
Kółko filozoficzne uczniów klasy VIII
Kółko przyrodników uczniów klasy III
Kółko miłośników książki ( klasy IV-VIII)

Na zebraniach tych kółek wygłaszał bardzo ciekawe referaty i prowadził dyskusje, poszerzając w ten sposób zasób wiedzy wśród uczestników.

Prof. Kornel Szabo ze szczególnym poświęceniem (jako oficer rezerwy) oddał się pracy nad stworzeniem Hufca Szkolnego (przysposobienia wojskowego), a wyszkolenie opierał na następujących zasadach:
- wzbudzanie i ugruntowanie w społeczeństwie tych cnót, których wymaga obrona narodowa,
- wychowanie młodzieży w karności i świadomości potrzeby współdziałania z wojskiem, tak w czasie pokoju, jak i wojny,
- hartowanie sił moralnych i fizycznych narodu.

W oparciu o powyższe zasady, prof. Kornel Szabo opracował w roku 1925 ,, Projekt organizacji hufców szkól średnich w czasie pokoju i wojny" i przesłał go do dyspozycji i wykorzystania władzom szkolnymi wojskowym. Ministerstwo Spraw Wojskowych przesłany „projekt" oceniło pozytywnie. W odpowiedzi skierowanej do dyrekcji gimnazjum znajdują się takie słowa oceny:
,, Projekt prof. K. Szabo zawiera szereg słusznych uwag, które będą uwzględnione w opracowaniach MS Wojsk. Przesyłając powyższą opinię, przesyłamy podziękowanie za nadesłanie tego projektu, gdyż uwagi obywatela szczerze przejętego sprawami obrony granic Polski zawsze będą dla MS Wojsk bardzo cenne.
Szef Sztabu Generalnego L. 8093/R W. 26X1925. "

Należy tu jeszcze wspomnieć, że dzięki inicjatywie prof. Szabo społeczeństwo Leżajska ufundowało - jako pierwsze w Rzeczypospolitej Polskiej
• sztandar (chorągiew) Hufca Szkolnego Gimnazjum Państwowego w Leżajsku. Uroczystość poświęcenia sztandaru była wyrazem serdecznych więzów
łączących społeczeństwo z armią, zrozumieniem wielkiej idei przysposobienia wojskowego jako idei obrony narodu i państwa.
Pełen wspaniałych projektów i planów wychowawczych prof. Szabo nie był w stanie ich zrealizować, ponieważ przedwcześnie - po krótkiej chorobie, ukochany przez młodzież i społeczeństwo leżajskie, zmarł 11 września 1927 r. Pogrzeb odbył się 13 września 1927 roku w Leżajsku, z oddaniem wszelkich honorów wojskowych z udziałem kompanii honorowej i orkiestry Wojska Polskiego z 39. PP z Jarosławia oraz bardzo licznie zebranego społeczeństwa Leżajska i delegacji okolicznych wsi ziemi leżajskiej.

W latach 1927-1939 istniał zwyczaj wystawiania warty honorowej przy grobie zmarłego profesora w Dzień Zaduszny, pełnionej przez członków Hufca Szkolnego, Związku Strzeleckiego i Związku Harcerstwa Polskiego.

źródło: Gimnazjum i Liceum w Leżajsku. 1912-2002. Księga Jubileuszowa pod red. Zbigniewa Andresa, Leżajsk-Rzeszów 2003.

Kornelli Juliusz Adam Szabó ożenił się z Marią Sawicką, nauczycielką. Mieszkali w Leżajsku przy ulicy Stawowej (obecnie Sikorskiego).

 tree

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...