czwartek, 20 sierpnia 2026

Karasiński Zygmunt (1892-1972)

Płk Zygmunt Karasiński (ur 2 marca 1892 w Leżajsku - zm 7 kwietnia 1972 w Krakowie).. Kawaler złotego i srebrnego Krzyża Virtuti .

Syn Franciszka Krasińskiego i Antoniny Tanasiewicz.

Żona Ewa Helena że Stysiów Karasińska (ur 3 listopada 1900 - zm 22 lutego 1964)
Absolwentka Akademii Handlowej i Wydz Geografii UJ.
Cmentarz Rakowicki w Krakowie, Kwatera XCII 12-2.

Źródło Wikipedia:

Student prawa na Uniwersytecie Jagiellońskim (1910–1913), następnie kształcił się w Wiedniu – na Wydziale Leśnictwa w Wyższej Szkole Uprawy Ziemi[3]. Członek Drużyn Bartoszowych i Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”[1][4]. Pod koniec lipca 1914 roku wcielony do armii austriackiej i przydzielony do 7 pułku artylerii górskiej. Z dniem 1 stycznia 1916 r. mianowany podporucznikiem, a w dniu 1 stycznia 1918 roku awansowany do stopnia porucznika. W październiku 1918 r. organizuje w Leżajsku oddział ochotników, z którym rozbraja formacje zaborcy i ogłasza, w dniu 1 listopada tegoż roku, przejęcie miasta przez władze polskie[3]. Następnie na czele tego oddziału udaje się do Przemyśla (Zasanie), gdzie przydzielony zostaje do oddziału Juliana Stachiewicza („Grupa San”). Jako oficer 2 baterii 1 pułku artylerii polowej Legionów walczy w wojnie polsko-ukraińskiej. Bierze udział w zajęciu Przemyśla i w odsieczy Lwowa (w walkach o to miasto uczestniczy do dnia 25 maja 1919 r.). Z dniem 25 sierpnia tego roku zostaje przeniesiony do powstającego 1 pułku artylerii górskiej. Jako dowódca baterii w I dywizjonie 1 pag bierze udział w wojnie polsko-bolszewickiej – na froncie przebywa od 1 marca 1920 roku. Walczy podczas operacji kijowskiej – odznacza się w dniu 16 czerwca tr., kiedy to kierując ogniem swej baterii umożliwia polskiej piechocie wycofanie się na nowe pozycje i bez strat wyprowadza z walki własną baterię. Także w trakcie walk nad Bugiem toczonych w dniach od 4 do 6 sierpnia 1920 r., dowodząc baterią z wysuniętego i widocznego stanowiska obserwacyjnego, odparł ataki nieprzyjaciela pod wsią Malowa Góra i zszedł jako ostatni z zajmowanego stanowiska. Za te czyny odznaczony został Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari[5]. Nadanie to zostało następnie potwierdzone dekretem Wodza Naczelnego marszałka Józefa Piłsudskiego L.11434.VM z 3 lutego 1922 roku (opublikowanym w Dzienniku Personalnym Ministerstwa Spraw Wojskowych nr 2 z dnia 18 lutego 1922 r.)[6]. Awansowany do rangi kapitana został z dniem 1 listopada 1920 roku. W tym czasie wyznaczono go również na stanowisko adiutanta dywizjonu w 1 pułku artylerii górskiej[7].

Na dzień 1 czerwca 1921 roku pełnił służbę w 21 pułku artylerii polowej[8]. Dekretem Naczelnika Państwa i Wodza Naczelnego z dnia 3 maja 1922 r. (dekret L. 19400/O.V.) został zweryfikowany w stopniu kapitana, ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 r. i 142. lokatą w korpusie oficerów artylerii. W tym okresie ponownie służył w 1 pułku artylerii górskiej[9][10][a]. W roku 1923 pełnił obowiązki dowódcy II dywizjonu 1 pag (dywizjon ten stacjonował w Nowym Targu)[11] i zajmował 131. lokatę w swoim starszeństwie wśród kapitanów artylerii[12]. Do rangi majora został awansowany ze starszeństwem z dniem 15 sierpnia 1924 roku i 57. lokatą[13][14]. W tym samym roku, jako nadetatowy oficer 1 pag, pełnił służbę w Szefostwie Artylerii i Służby Uzbrojenia Dowództwa Okręgu Korpusu Nr VI we Lwowie[15]. W czerwcu 1925 roku został ponownie przydzielony do 1 pułku artylerii górskiej, w którym objął stanowisko dowódcy I dywizjonu[16]. W styczniu 1926 roku został przesunięty na stanowisko dowódcy II dywizjonu w tymże pułku[17]. W roku 1928, pozostając nadetatowym oficerem 27 pułku artylerii polowej, pełnił służbę w Szkole Podchorążych Rezerwy Artylerii we Włodzimierzu Wołyńskim na stanowisku dyrektora nauk[18][9]. Zajmował wówczas 55. lokatę wśród majorów korpusu artylerii w swoim starszeństwie i przynależał macierzyście do kadry oficerów artylerii[19]. Do stopnia podpułkownika awansowany został z dniem 1 stycznia 1931 roku i 17. lokatą w korpusie artylerii[20]. Następnie przeniesiono go do 19 pułku artylerii lekkiej z Nowej Wilejki[9], w którym od stycznia 1931 roku do kwietnia 1934 roku piastował funkcję zastępcy dowódcy pułku. W roku 1932 zajmował nadal 17. lokatę w swoim starszeństwie i odznaczony był już Złotym Krzyżem Zasługi[21]. W kwietniu 1934 r. został przeniesiony na stanowisko dowódcy 6 dywizjonu artylerii konnej (w garnizonie Stanisławów)[22], które zajmował do kwietnia 1936 roku. Z dniem 7 maja 1936 roku objął funkcję dowódcy 31 pułku artylerii lekkiej, stacjonującego w garnizonie Toruń[23]. Służąc w tym pułku, z dniem 19 marca 1938 r. został awansowany do rangi pułkownika artylerii z 13. lokatą[20]. Lokatę tę zajmował również w marcu 1939 roku[24].

W dniu 30 sierpnia 1939 roku objął stanowisko dowódcy artylerii dywizyjnej w 14 Dywizji Piechoty. Z dywizją tą walczył w kampanii wrześniowej. Brał udział w bitwie nad Bzurą, podczas której dostał się do niemieckiej niewoli. W oflagach IV A Hohnstein i II C Woldenberg przebywał do dnia 3 maja 1945 roku[b]. Po wyzwoleniu został dowódcą Samodzielnego Zgrupowania Oficerów w Pöhls. Do Polski powrócił w grudniu 1945 roku. Pracował w Rybnickim Zjednoczeniu Przemysłu Węglowego.

Zmarł 7 kwietnia 1972 w Krakowie[25] i 11 kwietnia 1972 został pochowany[26] na tamtejszym cmentarzu Rakowickim (kwatera XCII-12-2)[7][c].

Żoną Zygmunta Karasińskiego była Ewa z domu Styś (ur. 3 listopada 1900, zm. 22 lutego 1964), z którą miał syna Jacka Jana Zygmunta (ur. 23 czerwca 1926) i córkę Zuzannę Ewę (ur. 23 kwietnia 1930)[7][27].

czwartek, 9 kwietnia 2026

Kisielewicz Kamil

Dr n. fiz. hab. n. med. inż. Kamil Kisielewicz – profesor NIO-PIB pracuje w Zakładzie Fizyki Medycznej w Narodowym Instytucie Onkologii, Oddział w Krakowie (NIO-PIB).

Zajmuje się planowaniem radioterapii protonowej i kontrolą jakości w diagnostyce obrazowej (kierownik pracowni). Jest członkiem Komitetu Fizyki Medycznej, Radiobiologii i Diagnostyki Obrazowej Wydziału V Nauk Medycznych PAN. Od 2022 roku pełni funkcje konsultanta wojewódzkiego w dziedzinie fizyka medyczna dla województwa małopolskiego. Autor i współautor kilkudziesięciu publikacji naukowych. Członek komitetu audytów i standaryzacji Europejskiego Towarzystwa Radiologicznego. Prywatnie tata 2 córek, 2 psów i kota. Pasjonat strzelectwa sportowego.

poniedziałek, 2 marca 2026

Schmidt Aleksander (1914-1968)

Aleksander Schmidt urodził się 29 kwietnia 1914 roku w Hołowsku na terenie dawnej Rzeczypospolitej. Wg Wikipedii Hołowsk - dawny folwark obecnie na terenie dzisiejszej Białorusi, obwodzie witebskim, rejonie brasławskim. 

Później mieszkał w Nisku. W czasie wojny pracował w tamtejszych Arbeitsamcie. 


W Leżajsku pełnił funkcję sekretarza Urzędu Miasta Leżajska. 

W lutym został aresztowany przez UB, razem z nim aresztowany Burmistrza Urzędu Miasta Leopolda Zawilskiego, sekretarza PPR Romana Wiącka i sędziego Tadeusza Tołłoczkę. 

W archiwum IPN w Rzeszowie jest informacja o tym, że był szeregowym członkiem AK, a po wyzwoleniu był członkiem NOW oddziału Ojca Jana. W latach 1952- 1953 był rozpracowywany przez wydział kontrolno-śledczy KW MO w Rzeszowie. Miał być skazany wyrokiem Komisji Specjalnej z dnia 18 lipca 1954 roku za czyn z art. 286 par.2 kk na karę 18 miesięcy więzienia. 

W aktach IPN jest raport z 1948 roku z Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Łańcucie z zatrzymania taty wobec podejrzeń o współpracę z NOW.

W latach 1952- 1953 był poddawany fizycznym i psychicznym znęcaniu przez funkcjonariuszy UB poprzez bicie w celu zmuszenia do złożenia wyjaśnień poprzez przyznanie się do swej działalności, stosując represje.

Z chwilą utworzenia w 1956 roku powiatu leżajskiego, 14 stycznia 1957 powstał Klub Sportowy Sparta przekształcony z wcześniej istniejącego klubu Unia-Piła prezesem klubu Sparta został Aleksander Schmidt. 

Zobacz: https://aordycz-lezajsk.blogspot.com/2016/08/klub-sportowy-sparta-1957-63.html

Aleksander Schmidt zmarł 20 sierpnia 1968 roku, w wieku 54 lat. 

Spoczywa na Cmentarzu Komunalnym w Leżajsku. 


Brat Aleksandra - Maksymilian Schmidt był wojskowym w stopniu porucznika. Stanisław Puchalski w książce "Partyzanci Ojca Jana" wspomina o Maksymilianie. Julian Puchalski brat Stanisława przebywał z nim w obozie w Kozielsku. 

Zobacz też Linki, literatura:
Puchalski Stanisław - Partyzanci Ojca Jana

Klub Sportowy Sparta https://aordycz-lezajsk.blogspot.com/2016/08/klub-sportowy-sparta-1957-63.html

piątek, 5 grudnia 2025

Pacuła Tomasz ks.(26.08.1887 - 15.06.1962)

Ksiądz Tomasz Pacuła ur 26.08.1887 - zmarł 15.06.1962.


Kapłani łacińskiej diecezji przemyskiej zamordowani w obozie koncentracyjnym w Dachau

Ks. Czesław Broda - Dziekan i proboszcz w Leżajsku. Numer obozowy: 18 218. Data śmierci: 12 XII 1940

Ks. Stanisław Lubas - Wikariusz w Leżajsku. Numer obozowy: 22 419. Data śmierci: 21 III 1942

Broda i Lubas przebywali również w Sachsenhausen


Obóz koncentracyjny i masowej zagłady w Dachau w południowej Bawarii w odległości ca 20 kilometrów od stolicy München został założony w 1933 roku przez III Rzeszę, z rozkazu Reichsführera -SS, ministra spraw wewnętrznych, Heinricha Himmlera z 21 marca 1933 roku.


Spośród kilkunastu kapłanów diecezji przemyskiej, którzy przeżyli pobyt w niemieckich więzieniach i obozach koncentracyjnych znalazł się ks. Tomasz Pacuła.



Pochowany jest na Cmentarzu w Leżajsku

środa, 26 listopada 2025

Jaszowski Rudolf (1912 - 1943), Helena (1897 - 1944), Anna (1911 - 2003)

 Grobowiec Rodziny Jaszowskich na Cmentarzu Komunalnym w Leżajsku.

 
To symboliczna mogiła dla Rudolfa i Heleny Jaszowskich. Rudolf (*16.04.1912 - zm. 06.1943 zamordowany przez gestapo w Jarosławiu). Helena ( *20.02.1897 - 20.03.1944 zamordowana w KL Auschwitz). Rudolf i Helena to rodzeństwo. W grobie. spoczywa również Anna Jaszowska - żona Rudolfa (*18.05.1911 - zm. 9.07.2003). Mieczysław Jaszowski (*26.01.1943 - zm. 4.04.2011) - syn Rudolfa i Anny Jaszowskich.

***

Ojciec Rudolfa i Heleny - Stanisław Jaszowski technik pocztowy mieszkał przy ul. Wałowej. Rudolf Roman Jaszowski ukończył leżajskie gimnazjum, a następnie Akademię Górniczo – Hutniczą w Krakowie i uzyskał tytuł inżyniera hutnika. W czasie służby wojskowej w Przemyślu i Modlinie skończył szkołę podchorążych rezerwy. Wybuch wojny w 1939 zastał go w Starachowicach, gdzie rozpoczął swą pierwszą pracę zawodową. Brał udział w kampanii wrześniowej. Uniknął niewoli niemieckiej po rozbrojeniu w ostatnich dniach września w okolicach Tomaszowa Lubelskiego. Kilka miesięcy przebywał u siostry Heleny w Kikole na Pomorzu, która pracowała tam jako nauczycielka. W Kikole zastał już swojego brata Edmunda, absolwenta Uniwersytetu Jagiellońskiego. Wiosną 1940 r. wraz z siostrą Heleną i bratem Edmundem wrócili do Leżajska. Rudolf pracował w leśnictwie. Z żoną Anną i dwojgiem malutkich dzieci mieszkał u Heleny Kuczek przy ul Wałowej, kilka kroków od rodzinnego domu. Wszyscy zaangażowali się w działalność konspiracyjną w Związku Walki Zbrojnej - Armii Krajowej Rudolf ps. „Lampart”, siostra Helena PS. „Sylwia” - kierownik wojskowej sekcji kobiet leżajskiej placówki ZWZ-AK, i Edmund ps. „Mucha”. 28 maja 1943 r., tuż po brzasku obudzeni zostali łomotem wypychanych z zamka drzwi do ich mieszkania. W drzwiach zobaczyli stojących żandarmów i jarosławskich gestapowców Doppkego i Schmidta. Rudolf wyciągnięty siłą z łóżka, w samej bieliźnie został wyprowadzony na podwórze. Przed domem kilka żandarmów i gestapowców pod nadzorem Doppkego biło go bez przerwy kołkami po całym ciele, szczególnie po głowie, nogach i krzyżach pytając ciągle, gdzie jest broń i „gazetki”. Stał milczący. Kiedy przewracał się tracąc przytomność polewali go wodą ze stojącej obok domu beczki, a gdy tej zabrakło wodą nabieraną ze studni. I milczał tak przez ostatnie 19 dni swojego życia w czasie przesłuchań w jarosławskim gestapo. Z żoną Anną i właścicielką domu Heleną Kuczek poprowadzono go w kierunku rodzinnego domu Jaszowskich. Na ulicy dołączono do nich jego siostrę Helenę i brata Edmunda i w bardzo licznym konwoju ulicą Mickiewicza poprowadzono do budynku sądu, gdzie zbierano wszystkich zatrzymanych w pacyfikacji. Obok domu Bauerów pod krzyżem misyjnym kazano im położyć się na ziemi. Leżąc na chodniku koło siostry Heleny – Rudolf szeptem kilka razy mówił, że jest strasznie zbity, że tego nie przeżyje, że bardzo go bolą obite piersi, krzyże i głowa i jeśli nie wróci niech zaopiekuje się jego dziećmi. Doprowadzonych ustawiono pod ścianą budynku sądu z rękoma uniesionymi do góry. Rudolfa i Helenę Jaszowskich jako pierwszych przyprowadzonych zabrano wprost do celi więziennej, bez możliwości kontaktu z pozostałymi. Stąd Rudolf Jaszowski trafił do więzienia gestapo w Jarosławiu. Tu, trzymany stale w pojedynkę w „ciemnicy”, na każdym przesłuchaniu był bity do utraty przytomności, wieszany na łańcuchu za ręce i nogi, z powybijanymi zębami, połamanymi kośćmi, zmiażdżonymi dłońmi, odbitymi wnętrznościami zmarł 16 czerwca 1943 r. Jeszcze przez wiele lat po zakończeniu wojny na ścianie jarosławskiego więzienia gestapo, dopóki czas nie zniszczył napisu dokonanego prawdopodobnie przez współwięźniów, świadków tortur, można było odczytać wypisaną krwią sentencję jego życia „Rudolf Jaszowski to stalowy człowiek”. Kilkukrotne próby odnalezienia mogiły „Lamparta” nie przyniosły do tej pory pozytywnych rezultatów. W Leżajsku jego imię nosi dawny plac szkolny, a na jednym ze stojących przy nim budynków znajduje się okolicznościowa tablica poświęcona jego pamięci. Helena Jaszowska wprost z leżajskiego sądu, przez gestapo w Jarosławiu trafiła do więzienia w Tarnowie. Również i ona była torturowana - świadkowie, którzy ją tam spotkali widzieli u niej ślady pobicia na twarzy, wspominali też, że miała wybite zęby. Anna Jaszowska - żona Rudolfa, która zmarła w 2003 roku przez wiele lat wspominała, że brakuje jej miejsca, gdzie mogłaby odmówić modlitwę w intencji swego męża. Mówiła też, że nie wie, gdzie znajduje się jego mogiła a trudno jest jej się modlić w dość ruchliwym miejscu przy pamiątkowej tablicy na dawnym placu szkolnym. Zarówno Rudolf Jaszowski „Lampart” jak i jego siostra Helena „Sylwia” (urodzona 20 lutego 1897 r. w Leżajsku) - kierownik sekcji kobiet wojskowej służby kobiet leżajskiej placówki ZWZ AK, zamordowana w niemieckim koncentracyjnym obozie Auschwitz 29 marca 1944 r., po prawie osiemdziesięciu latach od swej śmierci mają na leżajskim cmentarzu symboliczne mogiły.  @aordycz 

czwartek, 20 listopada 2025

Kut Wojciech (1858-1924)

Wojciech Kut (1858-1924) - kierownik Szkoły Koszykarskiej w Leżajsku. Spoczywa na Cmentarzu Komunalnym w Leżajsku.


W roku 1901 Rada wystąpiła z wnioskiem do Sejmu Krajowego o utworzenie w mieście szkoły koszykarskiej. W roku 1909 Szkoła Koszykarska już w Leżajsku funkcjonowała. Jej kuratorem był Bronisław Nowiński, a instruktorem Wojciech Kut. Rada opłacała najem lokalu i instruktora. 

Od wielu lat nikt z rodziny nie pojawia się przy grobie ŚP Wojciecha Kuta. Grobem od lat opiekuje się Pani Danuta z Czajków Gdula. Oczyszcza, plewi, zapala znicze etc etc. Niestety, z powodów zdrowotnych nie daje już rady. Przydałoby się, żeby ktoś chętny przejął pieczę nad grobem tego zasłużonego Leżajszczanina, który dbał o edukację, zdobywanie fachowych zawodów naszych dziadków, pradziadków żyjących w czasach pod zaborem austriackim, a także na początku naszej niepodległej Polski. Wojciech Kut zmarł w 1924 roku

Linki:

poniedziałek, 21 listopada 2022

Neusser Gustaw (1840-1904)

Gustaw Neusser (ur. 1840 w Leżajsku, zm. 9 stycznia 1904 we Lwowie) – polski lekarz psychiatra, pierwszy wykładowca psychiatrii na Uniwersytecie Jagiellońskim, dyrektor zakładu psychiatrycznego w Zakładu dla Chorych Umysłowych na Kulparkowie.

Życiorys
Tablica na grobie Gustawa Nessera na Cmentarzu Łyczakowskim we Lwowie

Urodził się w Leżajsku jako syn lekarza. Uczęszczał do gimnazjum w Krakowie, egzamin dojrzałości złożył w 1860 roku. Medycynę studiował na Uniwersytecie Wiedeńskim. Po otrzymaniu tytułu doktora medycyny w 1866 roku wstąpił jako nadlekarz do Legii Zagranicznej i wyjechał do Meksyku. Po rozstrzelaniu cesarza Meksyku Maksymiliana I w 1867 Neusser powrócił do Wiednia, i pracował jako aspirant w zakładzie dla obłąkanych. Rok później został sekundariuszem. W 1870 roku przeniósł się do Krakowa i został ordynatorem w szpitalu psychiatrycznym Szpitala św. Ducha. Za jego sprawą pozyskano dodatkowe fundusze i rozpoczęto modernizację szpitala. Zbudowano osobny pawilon dla uleczalnie chorych. W 1873 roku uzyskał veniam docendi na Uniwersytecie Jagiellońskim. Po przedstawieniu w 1874 rozprawy O złudzeniach zmysłowych w chorobach umysłowych i zdaniu kolokwium zatwierdzono go na docenta prywatnego przy Uniwersytecie. W latach 1874-1880 wykładał psychiatrię. Po jego odejściu z UJ nie prowadzono wykładów z psychiatrii do 1886. W 1880 zrezygnował z pracy na uczelni i był dyrektorem Zakładu dla Chorych Umysłowych na Kulparkowie do 1901. Okres jego działalności był później krytycznie oceniany, zakład miał być doprowadzony do ruiny, a opieka nad chorymi zaniedbana. Neusser zmarł po długiej chorobie w 1904 roku.

Źródło:

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...