wtorek, 28 grudnia 2021

Dziubek Edward (1923-2008)

Edward Dziubek (7.10.1923 – 24.10.2008)

Zasłużony dla rozwoju oświaty w powiecie, historyk z wykształcenia, regionalista z zamiłowania. 
Wyrastał w rodzinie zamieszkałej na wsi podłańcuckiej. W okresie okupacji pracował fizycznie w lesie, przy budowie Huty Stalowa Wola, a potem na lotnisku i w kolejowych zakładach naprawczych w Rzeszowie. Od 1947 roku pracował w zawodzie nauczycielskim, w którym przepracował 40 lat. Był nauczycielem i dyrektorem Szkoły Podstawowej w Giedlarowej, a od 1966 roku – Inspektorem Oświaty w powiecie i w mieście, dyrektorem szkół podstawowych nr 4 i 5 w Leżajsku. Cały czas towarzyszył przeprowadzanym reformom oświaty w powiecie i budowie licznych szkół oraz domów nauczyciela. Jako pasjonatowi historii, bliskie mu były także dzieje Leżajska i okolic. W 1969 roku był jednym z współtwórców Towarzystwa Miłośników Ziemi Leżajskiej, a następnie długoletnim jego prezesem (do 1997 r.). Jakkolwiek niełatwe było przecieranie pierwszego szlaku dla Towarzystwa, to jednak z dumą i radością mówił o wspólnych dokonaniach m. in. w postaci: wydania I tomu „Dzieje Leżajska”, wydawania „Almanachu Leżajskiego” w latach 1982 – 1987, utworzenia muzeum regionalnego (1982 r.), o rozpoczęciu organizacji Dni Leżajska od 1974 roku, o wielu uroczystościach patriotycznych i spotkaniach z regionalistami całego województwa. W zamyśle Prezesa było też wiele innych działań, na które nie wystarczało już sił, środków i czasu. Marzył o wydaniu II tomu monografii miasta, o wznowieniu „AL”, o ratowaniu zabytków a w tym dworu starościńskiego, o krzewieniu wśród młodzieży miłości do swego miasta. Kiedy na wiosnę tego roku uhonorowano Prezesa Edwarda tytułem „Honorowego Członka Towarzystwa” nikt z zebranych nie dopuszczał myśli, że mimo sędziwego wieku – 85 lat, zabraknie Go wkrótce wśród nas. Nikt też nie przypuszczał, że tak szybko odejdzie, gdy z rąk przewodniczącego Rady Miejskiej i burmistrza miasta Leżajska odbierał w tym roku odznakę „Zasłużony dla Miasta Leżajska”. Dziś ponownie chylimy czoło przed Jego mogiłą i przed dorobkiem Jego życia, a także składamy wyrazy szczerego współczucia Żonie i Rodzinie. Następcy będą chcieli kontynuować dzieło rozpoczęte przez Prezesa Edwarda.

Źródło:

Słychan Stanisław (1933-2021)

Stanisław Słychan lek. med. specj. pediatra, Powiatowy Inspektor Sanitarny w Leżajsku, Przewodniczący Rady Miasta Leżajska, Wiceprezes Klubu TMLiKP-W w Leżajsku w latach 2001-2015.
"Urodziłem się w Niżniowie koło Stanisławowa, nad Dniestrem - opowiadał. Dziadek był kolejarzem nadzorującym linię kolejową na tamtych terenach. Warunki życia były bardzo trudne. Rodzina czynnie uczestniczyła w uroczystościach związanych z historią Polski tj. Dzień Niepodległości czy 3-go Maja. W domu było bardzo duże poczucie polskości. Rodzice często opowiadali o kulturze, historii, przybliżali nam bohaterów narodowych. Od wewnątrz to się bardzo przeżywało. Pamiętam, że kiedy w 1944 roku wyjeżdżaliśmy z tamtych terenów mama uszyła flagę biało – czerwoną i przytwierdziła ją do wagonu którym jechaliśmy. I tak opuściliśmy naszą ziemię na zawsze przybywając do Jarosławia".

Rodzice Stanisława Słychana - Władysław (*25.03.1912-21.07.1972) i Maria Szczeblowska (*27.11.1914-31.05.1994) pochodzą spod Czortkowa na Podolu. Pochowani są na Cmentarzu Komunalnym Nowym w Jarosławiu przy ul. Krakowskiej. Stanisław Słychan ur. się 9 października 1933 roku. 

Żona Alicja urodziła się w 1935 roku we Lwowie, w czasie okupacji przeprowadziła się do Pruchnika. Szkołę średnią ukończyła w Jarosławiu.
Stanisław Słychan ukończył studia medyczne we Wrocławiu.
W 1957 roku Alicja i Stanisław wzięli ślub w Katedrze we Wrocławiu.

Stanisław Słychan przez wiele lat pracował, jako lekarz medycyny pediatra (w Brzózie Królewskiej i Leżajsku). W latach 1976-2000 pełnił funkcję dyrektora / Inspektora Inspekcji Sanitarnej w Leżajsku. Był przewodniczącym Rady Miasta Leżajska. Był prezesem Ogródków Działkowych "Podlesie". Członkiem - założycielem Klubu TMLiKP-W w Leżajsku, od początku we władzach zarządu.

Współorganizator wyjazdów na uroczystości rocznicowe w Zadwórzu (inicjator tych wyjazdów). Organizował wiele wyjazdów do Lwowa na przedstawienia Opery Lwowskiej, połączonych ze zwiedzaniem miasta Lwowa (w tym Cmentarza Łyczakowskiego i Orląt Lwowskich).

Stanisław Słychan był inicjatorem wielu akcji na rzecz pomocy Polakom na Kresach (zbiórka funduszy i artykułów żywnościowych, środków higienicznych oraz ubrań w postaci paczek świątecznych dla członków Polskiego Towarzystwa Opieki nad Grobami Wojskowymi we Lwowie, bardzo często pomoc skierowana bywa dla kościołów i zgromadzeń zakonnych, szkół, czy osób potrzebujących).

Za zasługi na rzecz TMLiKP-W otrzymał Złotą Odznakę "Zasłużonego dla TMLiKP-W"
Stanisław Słychan otrzymał Złoty Medal Opiekuna Miejsc Pamięci Narodowej przyznany przez Radę Ochrony Pamięci Walki i Męczeństwa z rąk sekretarza ROPWiM Andrzeja Kunerta. Zawdzięcza go swej inicjatywie odnowienia i uczczenia pamięci Bohaterów Zadwórza oraz wieloletniej działalności na rzecz ochrony miejsc pamięci na Kresach.
****
Z głębokim żalem zawiadamiamy, że:
dnia 29.12.2021 r. przeżywszy 88 lat zmarł
Ś.P. STANISŁAW SŁYCHAN

dnia 30.12.2021 r. przeżywszy 86 lat zmarła
Ś.P. ALICJA SŁYCHAN

MSZA ŚW. POGRZEBOWA
odprawiona została w Kaplicy Cmentarnej w Leżajsku
dnia 3 stycznia 2022 r. o godz. 14:00, po której Zmarli zostali pochowani na Cmentarzu Komunalnym w Leżajsku.
 

 
***
 
***

Źródło:

https://www.starostwo.lezajsk.pl/wp-content/uploads/2020/01/2008_9.pdf

niedziela, 25 lipca 2021

Berger Arnold (Aron Eliasz)

Dr Arnold (Aron Eliasz) Berger – adwokat, dr praw, założyciel Towarzystwa Pomocy Przemysłowej w Leżajsku (1912 r.), autor statutu Towarzystwa Wspierania Miejskiego Gimnazjum Prywatnego w Leżajsku założonego 18 grudnia 1911 r. 

Mieszkał w pobliżu budynku sądu, w latach 1912–1931 był miejskim radnym oraz działaczem społecznym, jednym z inicjatorów założenia biblioteki Tarbut oraz Towarzystwa Pomocy Przemysłowej zrzeszającego żydowskich i chrześcijańskich przedsiębiorców miasta.
Był jednym z fundatorów leżajskiego sztandaru oddziału Związku Strzeleckiego z 1927, o czym świadczy inskrypcja na gwoździu wbitym na drzewcu sztandaru. 
Arnold Berger, jako zapalony ogrodnik, podczas kadencji burmistrza Bronisława Nowińskiego był również jednym z pomysłodawców posadzenia drzew wzdłuż ulicy Mickiewicza dzięki czemu miasto zyskało piękną, funkcjonującą po dziś dzień, aleję.

środa, 16 grudnia 2020

Błoński Jan (1949-2020)

Jan Błoński ur. się 19 grudnia 1949 roku na Podkarpaciu w Kuryłówce pow. Leżajsk. Syn Stanisława i Marii Skiby. 
Absolwent Liceum Ogólnokształcącego im. B. Chrobrego w Leżajsku. Rocznik 1966/67 (wychowawcą był Józef Szpila).
Studiował na Wydziale Prawa Uniwersytetu Wrocławskiego. Podczas studiów należał do sekcji wioślarskiej AZS. w organizacjach sportowych (LZS) i turystycznych (Juventur). 
W latach 1990-1995 był prezesem Biura Turystycznego Gromada. W 1995 roku powołano go na stanowisko wiceprezesa Urzędu Kultury Fizycznej i Turystyki. Potem m.in. kanclerz Wyższej Szkoły Organizacji Turystyki i Hotelarstwa oraz Przewodniczący Rady Nadzorczej OST Gromada, prezes spółki hotelarskiej Investon, operatora hoteli Ideal.
Jan Błoński, długoletni działacz ruchu olimpijskiego, sportowego i turystyki. Przez wiele lat wchodził w skład zarządu i prezydium Polskiego Komitetu Olimpijskiego - poinformował PKOl. Przez 22 lata (1988-2010) Błoński był prezesem Polskiego Związku Sportów Saneczkowych. Od 2011 roku sprawował funkcję prezesa Mazowieckiej Regionalnej Organizacji Turystycznej.
Zmarł 15 grudnia 2020 w Warszawie. Zmarł na COVID-19.

czwartek, 15 października 2020

Opaliński Łukasz (1581-1654)

Marszałek wielki koronny 1634-1650, marszałek nadworny koronny od 1622, wojewoda rawski od 1653.
W 1593 roku przejął po ojcu Andrzeju w dzierżawę Leżajsk. Trudne były czasy, w których przyszło rządzić staroście Łukaszowi Opalińskiemu Ziemią Leżajską. Z jednej strony obawa przed kolejnymi spustoszeniami Tatarów, z drugiej zaś sąsiedztwo wielkiego awanturnika, właściciela Łańcuta - Stanisława Stadnickiego.
W latach 1604 - 1606, po rozebraniu drewnianego kościoła farnego rozpoczął budowę murowanej, obronnej świątyni. Miała być ona jednocześnie najdalej na wschód wysuniętym obwarowaniem miejskim. Nie dokończony kościół został jednak spalony przez Stadnickiego w 1608 r. w odzewie za spalenie Łańcuta. Prawdopodobnie spłonęło wówczas archiwum miejskie.
Stadnicki swym warcholstwem i nieposłuszeństwem wobec władzy wzbudzał przerażenie i nienawiść swych poddanych, sąsiadów i krewnych. Przez okolicznych sąsiadów, zwany był „Diabłem Łańcuckim”. Mimo prób mediacji ze strony króla i senatorów konflikt przybierał na sile, a jego skutki były odczuwalne również przez Leżajsk. Zatarg Opalińskiego ze Stadnickim przerodził się w prywatną wojnę domową. Miasto było kilkakrotnie palone, łupione i doszczętnie niszczone. Stanisław Stadnicki, osławiony "Diabeł Łańcucki", swoimi ekscesami i rabunkami ściągnął sobie na głowę gniew sąsiadów. Zamek łańcucki został wówczas spalony. Stadnicki spalił doszczętnie Wysoką Głogowską -posiadłość biskupa Jana Rzeszowskiego , oraz Trzebowniska, Łąkę i Łukawiec, jako własność żony wroga - Anny z Pileckich Opalińskiej. Kiedy Stadnicki zajechał i splądrował doszczętnie Palikówkę, ludzie Opalińskiego zniszczyli Krzemienicę i okoliczne wsie, będące w posiadaniu Stadnickich. W całej tej wojnie dwóch magnatów nieszczęsny lud dóbr łańcuckich i starostwa leżajskiego doznał najsroższych krzywd i ucisków, jego to plecy dźwigały ciężar kosztów kampanii i służyły za podkład wojennych harców. Całe wsie leżały pustkami lub dosłownie w popiele, trupy nie pogrzebane były pastwą psów i kruków.

Wojna zakończyła się dopiero w 1610 r., kiedy to pokonany pod Tarnawą koło Chyrowa Stadnicki zginął w trakcie ucieczki. Podobno zginął z ręki jednego ze swych kamratów, przekupionego przez rodzinę Zebrzydowskich, którym Stadnicki bardzo dawał się we znaki, pustosząc ich dobra, paląc zbiory i porywając poddanych. Wg Wikipedii, Stadnicki ukrył się w lesie, ale gdy nieostrożnie wychylił się zza kłód drewna został dostrzeżony przez Kozaków. "Diabła" dobił Tatar Persa. Po śmierci na ciele Stadnickiego naliczono 10 ran od ciosów i pchnięć. Opaliński żałował, że "diabła" nie wzięto żywcem, wynagrodził jednak Persę, który na najbliższym sejmie otrzymał nobilitację i nazwisko Macedoński.

Na skraju miasta, przy drodze do Łańcuta stoi murowana kapliczka słupowa z drugiej połowy XIX w. upamiętniająca wojnę domową Opalińskiego z Diabłem Łańcuckim. 
Legenda mówi, że Stadnicki z udziałem prywatnego wojska złupił i spalił Leżajsk, zdobył dwór, pojmał i uprowadził podstarościego. Tenże, już za miastem, zdołał uwolnić się z więzów, zabił nawet jednego oficera, ale ponownie ujęty został żywcem zakopany na skraju drogi. Nad grobem nieszczęśnika usypano potem kopiec i postawiono kapliczkę. Ale to tylko legenda, bowiem Stadnicki zginął w 1610 roku, a Opaliński żył jeszcze 44 lata.

Po zakończeniu konfliktu Opaliński przystąpił do umacniania miasta oraz odbudowy kościoła farnego. Kościół zaczęto wznosić przed rokiem 1616 z fundacji księdza Feliksa ze Skaryszewa Skaryszewskiego - ówczesnego proboszcza i już po 3 latach kościół konsekrowano. Równocześnie przeprowadzono szereg prac fortyfikacyjnych miasta. Obronna fara i ufortyfikowany dwór starościński pozwoliły min. na obronę miasta przed ciężkim najazdem Tatarskim w 1624 r.
Łukasz Opaliński wraz ze swoją żoną Anną z Pileckich w hołdzie za zwycięstwo nad Diabłem Łańcuckim, ufundowali monumentalny zespół klasztorny oo. Bernardynów ze słynącym cudami obrazem Matki Bożej Pocieszenia oraz znanymi w całym świecie organami. Zespół kościoła i klasztoru oo. Bernardynów otoczony fortyfikacjami złożonymi z murów i baszt obronnych pełnił znaczącą rolę w systemie obronnym Leżajska, służąc ludności starostwa leżajskiego jako doskonałe miejsce schronienia przed napadami tatarskimi.
Łukasz Opaliński piastował władzę do roku 1654.

Źródło:

Włodzimierz Łoziński "Prawem i Lewem" 
https://pbc.gda.pl/dlibra/doccontent?id=16047 s .459 – 460

sobota, 12 września 2020

Szpila Piotr (1870-1944)

Ks. Piotr Szpila (27.06.1870 – 1944), ur. się w Grodzisku, s. Tomasza. Absolwent Gimnazjum w Rzeszowie (1890). Ukończył studia na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie. 
Ksiądz, zastępca nauczyciela w Gimnazjum w Pogórzu (1905/06 – 1908/09) i w Gimnazjum z polskim jęz. nauczania w Kołomyi (III 1912 – VIII 1913, formalnie do 1917/18), zastępca nauczyciela w Prywatnym Gimnazjum w Zbarażu (1913/14, był wówczas urlopowany z Gimn. w Kołomyi), zastępca nauczyciela w II Gimnazjum w Rzeszowie (IX 1915 – 1917/18, był wówczas przydzielony z Gimn. w Kołomyi), nauczyciel (IX 1918 – I 1919), następnie profesor (I 1919 – 1922/23) w II Gimnazjum w Rzeszowie.
Przez 8 lat był dyrektorem gimnazjum w Leżajsku, początkowo Miejskiego Gimnazjum Realnego - Państwowego Gimnazjum, a od 1 lutego 1921 do 14 listopada 1928 Państwowego Gimnazjum im. Bolesława Chrobrego.

8 maja 2016 miała miejsce uroczystość odsłonięcia i poświęcenia tablicy upamiętniającej ks. Piotra Szpilę, założyciela bursy dla młodzieży leżajskiego gimnazjum. Tablica znajduje się na frontowej ścianie budynku Ośrodka Szkolno-Wychowawczego, w którym niegdyś znajdowała się wspomniana bursa.


Ks. Piotr Szpila przez cały okres swojej kadencji starał się o założenie bursy szkolnej, przeznaczonej dla uczniów zamiejscowych. To właśnie on, jako jeden z pierwszych dyrektorów rozpoczął zbieranie datków na ten cel. Z jego inicjatywy utworzono Towarzystwo Bursy Gimnazjalnej pod wezwaniem św. Stanisława Kostki, które zajmowało się gromadzeniem środków. Ostatecznie projekt utworzenia bursy udało się zrealizować w 1936 roku. Wówczas emerytowany ksiądz dyrektor Piotr Szpila kupił piękny gmach piętrowy od ordynata Alfreda Potockiego i ufundował Internat dla młodzieży gimnazjalnej.

Świątynia pod wezwaniem św. Andrzeja Apostoła w Chałupkach Dębniańskich została poświęcona w 1936 r. przez ks. Piotra Szpilę.

Źródło:

czwartek, 9 lipca 2020

Roman Szczupak (1905-1975)

Urodził się 14 stycznia 1905 roku w Sanoku, syn Walentego i Katarzyny Lisowskiej.
Dwukrotnie żonaty z Marią Cisek i Kazimierą Zawilską c. Józefa Zawilskiego i Julii z Bajów.
Po ukończeniu Seminarium Nauczycielskiego w Krośnie w 1925 roku rozpoczął pracę w Sieniawie. W latach 1932-1934 pogłębił swe wykształcenie na Państwowym Wyższym Kursie Nauczycielskim przy Instytucie Geografii Uniwersytetu we Lwowie. Od 1935 do 1969 roku pracował jako kierownik Publicznej Szkoły Powszechnej Nr 1 w Leżajsku. Był organizatorem szkolnictwa zawodowego. W latach 1935-1939 pełnił funkcję dyrektora Publicznej Szkoły Dokształcającej Zawodowo w Leżajsku. Po jej reaktywowaniu po II wojnie światowej przyjął obowiązki dyrektora tej placówki, wypełniając je od 1 września 1944 do 31 sierpnia 1969 roku. Dzięki jego inicjatywie i wzmożonej działalności, Szkoła Przysposobienia Zawodowego przekształciła się w Zasadniczą Szkołę Zawodową, na bazie której utworzono Technikum Mechaniczne.

W okresie okupacji pełnił funkcję kierownika Szkoły Publicznej Nr 1 w Leżajsku. Dzięki jego zaangażowaniu rozpoczęto konspiracyjnie uzupełniać wiadomości uczniów w czasie prowadzonych jawnych lekcji. Od 1942 roku pełnił funkcję przewodniczącego GKOiK w Leżajsku, organizował tajne komplety nauczania w mieście i pobliskich miejscowościach. Współpracował z Antonim Kukułką, członkiem PKOiK w Łańcucie i Karolem Drzewickim, przewodniczącym GKOiK w Giedlarowej. Był zakładnikiem niemieckim, dwukrotnie aresztowanym przez gestapo.

Po wyzwoleniu, od chwili powstania organizacji, przez 10 lat pełnił funkcję prezesa Oddziału Powiatowego Związku Nauczycielstwa Polskiego w Leżajsku i działał w Związku Bojowników o Wolność i Demokrację. Był członkiem Prezydium Miejskiej Rady Narodowej, członkiem Powiatowej Rady Narodowej w Leżajsku oraz przewodniczącym Rady Nadzorczej PSS. Za całokształt swej pracy odznaczony został m.in. Medalem X-lecia Polski Ludowej, Złotym Krzyżem Zasługi, Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski i odznaką Zasłużonego Nauczyciela Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.

Dom Zawilskich, w którym mieszkał Roman Szczupak z żoną Kazimierą
Roman Szczupak zmarł 24 lipca 1975 roku. Pochowany jest na Cmentarzu Komunalnym w Leżajsku
Źródło:
Zespół Szkół Technicznych w Leżajsku, Historia Szkoły
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...