sobota, 9 września 2017

Kunz Henryk (1903-1997)

Henryk Kunz [*3 wrzesień 1903- † 1997]

Urodził się 15 sierpnia 1903 roku w Leżajsku. Syn Pawła Kunza i Anieli Dębickiej. Starsza siostra Stefania ur. w 1899 r wyszła za mąż za Gryzieckiego, zmarła 1992 r., pochowana na Cmentarzu Komunalnym w Leżajsku. Młodsza siostra wyszła za mąż za Olszewskiego, zmarła 1991 r., pochowana na Cmentarzu Komunalnym w Leżajsku. Jeden z braci był nauczycielem, kierownikiem szkoły we Włodawie. Drugi brat mieszkał w Gdańsku. Żona Irena Kunzowa z d. Bończoszek (11 VII 1907-10 VIII 1962) była profesorem w Leżajskim Liceum.

Absolwent Leżajskiego Gimnazjum z 1922 roku, ukończył studia w latach 1922-27 na Wydziale Filozoficznym i Przyrodniczo-Matematycznym Uniwersytetu im. Jana Kazimierza we Lwowie. Dodatkowo studiował na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim na Wydziale Prawa i Nauk Społeczno-Ekonomicznych, uzyskując w 1938 roku tytuł magistra.

Pracował jako nauczyciel początkowo w Krzeszowie, później w Seminarium Nauczycielskim w Cieszanowie (1926-28), w Seminarium Nauczycielskim w Rzeszowie, Gimnazjum Żeńskim w Lublinie, Miejskim Gimnazjum w Czarnkowie, Seminarium Żeńskim w Jarosławiu, Gimnazjum Państwowym w Lublinie, a następnie w Państwowym Liceum i Gimnazjum w Krasnymstawie, gdzie zastała go wojna. W okresie okupacji był członkiem Ruchu Oporu, jako nauczyciel organizował tajne nauczanie w Krasnymstawie (1939-42), w Przeworsku i Leżajsku (do 1944r). Od września 44 r pracuje w Państwowym Gimnazjum i Liceum, pełniąc od 1956 r z małymi przerwami do 1982 r funkcję dyrektora szkoły.

Po wyzwoleniu brał udział w organizowaniu Liceum Ogólnokształcącego w Leżajsku.

Pełnił szereg funkcji społecznych. Z jego inicjatywy powstał Komitet Elektryfikacyjny miasta Leżajska (w 1954 r Leżajsk miał światło elektryczne). Był przewodniczącym Komisji Mandatowej, Komisji Zdrowia Opieki Społecznej i Zatrudnienia. Wieloletni Dyrektor Liceum Ogólnokształcącego w Leżajsku, członek Stronnictwa Demokratycznego, radny MRN przez 2 kadencje, hobbista wędkowania i miłośnik przyrody. Był członkiem ZBoWiD i członkiem Komitetu Wychowania Fizycznego.

Przez całe pracowite życie swoją postawą wykazał, że nie musi się wstydzić swojego postępowania, co udowodnił na wszystkich zakrętach historii w czasach przedwojennych, okresie okupacji, zniewolenia politycznego.

Odznaczony w 1956 roku Srebrną Odznaką, 15 grudnia 1957 roku Odznaką Grunwaldzką, w 1964 r Odznaką XV-lecia Polskiego Związku Wędkarskiego, Odznaką Tysiąclecia, 11 lutego 1967 r Medalem Zwycięstwa i Wolności za pracę w Ruchu Oporu. 11 listopada 1969 r odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi za pracę nauczycielską, Zasłużony dla Województwa Rzeszowskiego.

 tree

Kotula Franciszek (1900-1983)

Franciszek Kotula [*1900- †26.04.1983]

Franciszek Kotula nie pochodził z Leżajska. Urodził się w Głogowie. Ale jako etnograf, historyk, folklorysta i muzealnik zasłużył sobie na otrzymanie tytułu "Honorowego Obywatela Miasta Leżajska". Tytuł taki po raz pierwszy od zakończenia II Wojny Światowej na wniosek Towarzystwa Miłośników Ziemi Leżajskiej otrzymali w 1979 roku również prof. Józef Burszta i prof. Józef Półćwiartek.

Franciszek Kotula wybitny znawca naszego regionu ofiarował Muzeum Regionalnemu w Leżajsku oryginalny tłok pieczętny miasta Leżajska z roku 1773.

Franciszek Kotula z zawodu był nauczycielem, z zamiłowania zbieraczem i kolekcjonerem. Zafascynowany urodą i wartością przemijających tradycji, krajobrazów, przedmiotów, obyczajów, stał się ich dokumentalistą. Wkrótce po zakończeniu I wojny światowej zaczął zbierać wychodzące z użycia przedmioty gospodarskie, zniszczone dokumenty, stare obrazki, spisywać lokalne opowieści i podania. Był przy tym bardzo wnikliwym i dociekliwym obserwatorem. Lata okupacji niemieckiej spędził w Rzeszowie. Po zakończeniu drugiej wojny stał się organizatorem Muzeum Ziemi Rzeszowskiej. Praca w tej placówce stworzyła mu możliwość wyjazdów w teren, do najbardziej nawet odległych miejscowości, do których cywilizacja dochodziła z dużym opóźnieniem. Plonem wędrówek było kilkanaście książek i setki artykułów stanowiących cenną dokumentację wiedzy o dawnej kulturze Lasowiaków, Rzeszowiaków, Pogórzan z regionów Polski południowo wschodniej. Swoje obserwacje i przemyślenia zaczął przenosić na papier.

Był autorem kilkunastu książek oraz artykułów i rozpraw, które zyskały mu uznanie środowisk naukowych i przysporzyły wielu czytelników.

Wydał m. in.

"Z Sandomierskiej Puszczy" [1962], "Folklor słowny osobliwy" [1969], "Rozmowa ze skorupami [1969], "Hej leluja" [1970], "Po rzeszowskim Pogórzu błądząc" [1974], "Opowieści ziemi" [1975], "Znaki przeszłości" [1976], "Muzykanty" [1979], "Miasteczko" [1982], "Mimo wszystko", "Chłopi bronili się sami" [1982- KAW], "Przeciw urokom : wierzenia i obrzędy u Pogórzan, Rzeszowiaków i Lasowiaków" [Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, 1989], "Losy rzeszowskich zabytków", "Tamten Rzeszów, czyli wędrówki po zakątkach i historii miasta" [KAW 1985], "Diariusz Muzealny 1942-1948" [Wyd. Muzeum Okręgowe w Rzeszowie 1999, str. 168].

Franciszek Kotula w swojej książce „Tamten Rzeszów, czyli wędrówki po zakątkach i historii miasta” opisując Stary Cmentarz w Rzeszowie napisał:

Człowiek po swej śmierci żyje dopóty, dopóki żyją ludzie, którzy jego znali. Kiedy i tych zabraknie, życie się kończy – chyba, że zmarły pozostawi po sobie dzieła trwalsze od ludzkiej pamięci. Nietrwałą ludzką pamięć mają zastąpić grobowce i nagrobki.

W rok po śmierci Franciszka Kotuli, która nastąpiła 26 kwietnia 1983 roku, z inicjatywy red. Zygmunta Klatki z rzeszowskiego Oddziału Krajowej Agencji Wydawniczej, zostały wręczone po raz pierwszy nagrody im. Franciszka Kotuli. W gronie laureatów są twórcy ludowi, animatorzy kultury, placówki popularyzujące folklor, działacze społeczni a także dziennikarze. Przyznawane są również medale imienia Franciszka Kotuli. Od 1995 roku organizatorem tego przedsięwzięcia jest Muzeum Etnograficzne im. F. Kotuli w Rzeszowie. Kieruje nim dr Krzysztof Ruszel.

Gröger Józef (1889-1946)

prof. Józef Gröger [*28 I. 1889- †21 VIII. 1946]

Urodził się 28 stycznia 1889 roku w Śniatynie, woj. stanisławowskie.

W Śniatynie ukończył Szkołę Podstawową, a w Kołomyi Gimnazjum. Egzamin dojrzałości złożył w 1909 roku. Absolwent Uniwersytetu Jagiellońskiego. Od 1 X. 1915 r. pracował jako nauczyciel historii i geografii Miejskiego Gimnazjum Realnego w Leżajsku. Dodatkowo uczył robót ręcznych, rysunku i gimnastyki.

Jako członek Komisji Egzaminacyjnej Tajnego Nauczania przez cały czas okupacji niemieckiej działał pod pseudonimem "Tadeusz". Z chwilą wkroczenia do Leżajska wojsk hitlerowskich Rodziny: Grögerów, Gdulów, Dańczków i Romańskich , narażając się na represje ze strony Niemców - zdołały uratować znaczną część zasobów gimnazjalnych (księgozbiór biblioteczny, mapy szkolne, chemikalia).

W 1945 r. został przewodniczącym Wydziału Towarzystwa Bursy Gimnazjalnej pod wezwaniem św. Stanisława Kostki. Bursa była placówką, w której mieszkali uczniowie leżajskiego gimnazjum. Zmarł w Szczecinie 21 sierpnia 1946 roku.

 tree

Gromaczkiewicz Józef Zygmunt (1910-1995)

Gromaczkiewicz Józef Zygmunt [ur 26 III 1910-zm 26 X 1995 Leżajsk].

Syn Antoniego i Heleny z Deców.
30 sierpnia 1939 roku został zmobilizowany do WP i wcielony do 26 Pułku Piechoty w Gródku Jagiellońskim na stanowisko karabinowego Kompanii Ciężkich Karabinów Maszynowych i Działek Przeciwlotniczych. W dniu 2 września wyrusza wraz z tą jednostką pociągiem przez Lwów – Brześć nad Bugiem- Siedlce do Warszawy, a następnie do Legionowa. Po wyładunku z pociągu nastąpił wymarsz Kompanii w kierunku Modlina skąd w odwrocie po dojściu do Warszawy wraz ze swoją Kompanią brał udział w walkach obronnych, tocząc bój na Saskiej Kępie jako karabinowy ciężkiego karabinu maszynowego. Walki o Warszawę trwały do 27 września 1939 roku, po kapitulacji dostał się do niewoli niemieckiej, po złożeniu broni i amunicji nastąpił wymarsz pod eskortą do Żyrardowa, po czym został pociągiem przetransportowany do Obozu Jenieckiego w Częstochowie. Po 6 tygodniach wywieziony został do Obozu Jenieckiego na terenie Niemiec- Stalag 9A, gdzie przebywał do końca lipca 1940 roku, po czym jako niezdolny do pracy na podstawie orzeczenia lekarskiego został zwolniony do domu.

Aresztowany podczas pacyfikacji Leżajska w dniu 28 maja 1943 roku, wywieziony do obozu w Pustkowie, Przewieziony do Oświęcimia, a następnie do Oranienburga-Sachsenhausen.

Od VIII 1944-do IV 1945 Oranienburg-Sachsenhausen. W czasie ewakuacji obozu uciekł z Janem Zawadowiczem i powrócił do Leżajska.

Odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (13 IX 1978)
Medalem 40-lecia PRL (1985), Medalem Zw. i Wol. (15 XI 1957)

 tree
***
1.
Los/Represja Ofiary cywilne \ Robotnicy przymusowi \ ? inne FPNP 
Data represji - od 1939-10-00 FPNP 
Data represji - do 1940-07-00 FPNP 
Miejsce represji STALAG IXA FPNP 
2. 
Los/Represja Ofiary cywilne \ Wię?niowie obozów niemieckich \ ? obozy koncentracyjne FPNP 
Data represji - od 1943-05-00 FPNP 
Data represji - do 1944-07-00 FPNP 
Miejsce represji Pustków FPNP 
3. 
Los/Represja Ofiary cywilne \ Wię?niowie obozów niemieckich \ ? obozy koncentracyjne FPNP 
Data represji - od 1944-08-00 FPNP 
Data represji - do 1945-04-00 FPNP 
Miejsce represji Sachsenhausen FPNP 
Zródło: http://straty.pl

Gorczyca Józef (1906-1992)

Ks. Józef Gorczyca urodził się 19.11.1906 roku w Godowej pow. Rzeszów. Absolwent Gimnazjum w Strzyżowie. W 1925 r. rozpoczął studia na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. Po roku wstąpił do Seminarium Duchownego w Przemyślu, gdzie 22 czerwca 1930 roku otrzymał święcenia kapłańskie. Jako neoprezbiter pracował w Przeworsku (1.08.1930-31.08.1934), a do 16 sierpnia 1940 roku był katechetą w Przemyślu. Na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie, 8.04.1938 r. zdobył stopień magistra teologii. Przez 32 lata, tj. od 16 sierpnia 1940 roku do października 1972 roku był proboszczem w leżajskiej Farze.

W czasie wojny pomagał ludności żydowskiej, współpracował z organizacją podziemną. Członek Rady Miasta w Leżajsku.

Przez wiele lat starał się bezskutecznie o odzyskanie zabytkowej leżajskiej cerkwi, która od 1955 r. pełniła funkcję magazynu mąki i produktów spożywczych.

Po rezygnacji z funkcji proboszcza, zamieszkał jako rezydent w Leżajsku i tutaj zmarł 6 lipca 1992 r. Władza duchowna odznaczyła go najpierw godnością Expositorum Canonicali, a następnie w 1969 roku, przywilejem Rokiety i Mantoletu. Pochowany na Cmentarzu Komunalnym w Leżajsku.


środa, 23 sierpnia 2017

Krówka Michał (1911-1981)

Michał Krówka urodził się 8 września 1911 roku w Giedlarowej w rodzinie Jana Krówki i Marii z d. Szuper.


Można by o nim powiedzieć „Człowiek Orkiestra”. Uzdolniony muzycznie, ale potrafił też pięknie rzeźbić i malować. Przed wojną, jako młody chłopak grał w zamkowej orkiestrze u hr. Alfreda Potockiego w Łańcucie. Muzykowanie musiało być jego wielką pasją, skoro prawie 30 kilometrową odległość z Giedlarowej pokonywał pieszo, byleby grać w doborowym zespole muzyków dla doborowych gości na salonach u Potockiego.

Później założył własny zespół muzyczny. Przyuczył kolegów ze wsi, a że jako jedyny znał nuty, własnoręcznie robił zapisy nutowe na trąbkę, na klarnet, na saksofon. W Zespole Muzycznym Michała Krówki grał Franciszek Burek, organista Kuras, na puzonie grał Kowal, na perkusji Wylaź. Grali na weselach, na Sylwestra.  
Przez jakiś czas mieszkał w Malborku i tam prowadził własny zespół - Zespół Muzyczny Michała Krówki.


Po powrocie do Leżajska Michał Krówka pracował w Zakładach Chemicznych w Sarzynie. Przez 30 lat grał w zakładowej Orkiestrze Dętej w Sarzynie, grał na saksofonie, na klarnecie i na innych instrumentach. Orkiestra uczestniczyła w defiladach, pochodach 1-Majowych, uroczystościach państwowych. Orkiestrę założył Eugeniusz Walędziak.

W kościele w Giedlarowej zachowały się pięknie wyrzeźbione przez Michała Krówkę konfesjonały. W czasie wojny działał w konspiracji, był w AK, z tego powodu miał problemy, ale dzięki poparciu miejscowego księdza udało mu się uniknąć represji.

Po wojnie miał sklep w Giedlarowej. 

Matka Maria Szuper ur 2 X 1888. Giedlarowa 263 c. Michała Szupra (s. Andrzeja i Katarzyny Lizak) i Rozalii Terech (c. Tomasza Terecha i Wiktorii Burek) Fot. 52.jpg
Syn Benek został lekarzem, Andrzej wszechstronnie uzdolniony bardzo ładnie maluje, rysuje, Janek pięknie grał na różnych instrumentach muzycznych.

Michał Krówka zmarł 3 maja 1981 roku, w ostatniej drodze na Cmentarz w Leżajsku towarzyszyła mu Orkiestra Dęta oraz liczna grupa pracowników Zakładów Chemicznych, w których pracował przez wiele lat. 



Dom rodzinny Michała Krówki w Giedlarowej

wtorek, 15 sierpnia 2017

Bauer Stanisław Karol (1895-1915)

Stanisław Karol Bauer urodził się 6 listopada 1895 w Leżajsku w rodzinie Józefy i Antoniego Bauerów.
Ojciec Antoni Henryk Bauer (s. Tomasza i Teresy Wacławik) pochodził z Podzwierzyńca, niewielkiej wioski położonej na północ od Łańcuta. Obecnie Podzwierzyniec znajduje się w granicach Łańcuta, został przyłączony do miasta. w latach 50-tych XX w. Antoni urodził się 11 czerwca 1866 w Podzwierzyńcu koło Łańcuta, zmarł 20 października 1912 roku
Matka Józefa z Hajnowskich pochodziła z Błażowej, ur. się 4 marca 1871., Ślub z Antonim Bauerem odbył się 25 kwietnia 1893 roku, Józefa zmarła 10 marca 1954.


Rodzina Józefy i Antoniego Bauerów z Leżajska. Fot. ze zbiorów Władysławy Pietruskiej


Stanisław Bauer był drugim z jedenaściorga dzieci Antoniego i Józefy Bauerów. Jego rodzeństwo to: Józef, Antonina Maria Elżbieta, Kazimierz Jan, Zofia, Tadeusz, Maria, Zygmunt, Jan, Helena i Jadwiga.

Szkołę Ludową ukończył w Leżajsku, Gimnazjum w Rzeszowie. Po odbyciu rocznej praktyki w lasach leżajskich u hr. Potockiego studiował w Wyższej Szkole Lasowej we Lwowie.
(Wyższa Szkoła Lasowa powstała w 1895 dzięki staraniom Galicyjskiego Towarzystwa Gospodarskiego, na potrzeby kształcenia specjalistów leśnictwa. Po odrodzeniu państwa polskiego, w 1919 r. Wyższą Szkołę Lasową wraz z Akademią Rolniczą w Dublanach założoną w 1856 roku przyłączono do Politechniki Lwowskiej).

W 1914 roku Stanisław Bauer wstępuje, jako ochotnik do Legionów Piłsudskiego – Pułk I Brygada VI Baon, IV Kompania II Pułk.

1 sierpnia 1915, poległ bohatersko podczas przecinania zasieków, jako starszy szeregowiec pod Jastkowem. 13 kwietnia 1931 roku odznaczony pośmiertnie Złotym Krzyżem Odrodzenia Polski (z podpisem Józefa Piłsudskiego).

Pochowany niedaleko bitwy na rozdrożach pod Jastkowem, potem przeniesiony na Cmentarz Wojskowy Legionistów w Jastkowie. 


Z inf na tablicy zbiorowej można odczytać: starszy szeregowy Bauer Stanisław - 1 PP 2K




Linki:
Wykaz Legionistów Polskich 1914-1918
http:// szukajwarchiwach.pl (Akta Stanu Cywilnego Parafii rz-kat w Leżajsku 1895/98)

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...