czwartek, 9 kwietnia 2026

Kisielewicz Kamil

Dr n. fiz. hab. n. med. inż. Kamil Kisielewicz – profesor NIO-PIB pracuje w Zakładzie Fizyki Medycznej w Narodowym Instytucie Onkologii, Oddział w Krakowie (NIO-PIB).

Zajmuje się planowaniem radioterapii protonowej i kontrolą jakości w diagnostyce obrazowej (kierownik pracowni). Jest członkiem Komitetu Fizyki Medycznej, Radiobiologii i Diagnostyki Obrazowej Wydziału V Nauk Medycznych PAN. Od 2022 roku pełni funkcje konsultanta wojewódzkiego w dziedzinie fizyka medyczna dla województwa małopolskiego. Autor i współautor kilkudziesięciu publikacji naukowych. Członek komitetu audytów i standaryzacji Europejskiego Towarzystwa Radiologicznego. Prywatnie tata 2 córek, 2 psów i kota. Pasjonat strzelectwa sportowego.

poniedziałek, 2 marca 2026

Schmidt Aleksander (1914-1968)

Aleksander Schmidt urodził się 29 kwietnia 1914 roku w Hołowsku na terenie dawnej Rzeczypospolitej. Wg Wikipedii Hołowsk - dawny folwark obecnie na terenie dzisiejszej Białorusi, obwodzie witebskim, rejonie brasławskim. 

Później mieszkał w Nisku. W czasie wojny pracował w tamtejszych Arbeitsamcie. 


W Leżajsku pełnił funkcję sekretarza Urzędu Miasta Leżajska. 

W lutym został aresztowany przez UB, razem z nim aresztowany Burmistrza Urzędu Miasta Leopolda Zawilskiego, sekretarza PPR Romana Wiącka i sędziego Tadeusza Tołłoczkę. 

W archiwum IPN w Rzeszowie jest informacja o tym, że był szeregowym członkiem AK, a po wyzwoleniu był członkiem NOW oddziału Ojca Jana. W latach 1952- 1953 był rozpracowywany przez wydział kontrolno-śledczy KW MO w Rzeszowie. Miał być skazany wyrokiem Komisji Specjalnej z dnia 18 lipca 1954 roku za czyn z art. 286 par.2 kk na karę 18 miesięcy więzienia. 

W aktach IPN jest raport z 1948 roku z Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Łańcucie z zatrzymania taty wobec podejrzeń o współpracę z NOW.

W latach 1952- 1953 był poddawany fizycznym i psychicznym znęcaniu przez funkcjonariuszy UB poprzez bicie w celu zmuszenia do złożenia wyjaśnień poprzez przyznanie się do swej działalności, stosując represje.

Z chwilą utworzenia w 1956 roku powiatu leżajskiego, 14 stycznia 1957 powstał Klub Sportowy Sparta przekształcony z wcześniej istniejącego klubu Unia-Piła prezesem klubu Sparta został Aleksander Schmidt. 

Zobacz: https://aordycz-lezajsk.blogspot.com/2016/08/klub-sportowy-sparta-1957-63.html

Aleksander Schmidt zmarł 20 sierpnia 1968 roku, w wieku 54 lat. 

Spoczywa na Cmentarzu Komunalnym w Leżajsku. 


Brat Aleksandra - Maksymilian Schmidt był wojskowym w stopniu porucznika. Stanisław Puchalski w książce "Partyzanci Ojca Jana" wspomina o Maksymilianie. Julian Puchalski brat Stanisława przebywał z nim w obozie w Kozielsku. 

Zobacz też Linki, literatura:
Puchalski Stanisław - Partyzanci Ojca Jana

Klub Sportowy Sparta https://aordycz-lezajsk.blogspot.com/2016/08/klub-sportowy-sparta-1957-63.html

piątek, 5 grudnia 2025

Pacuła Tomasz ks.(26.08.1887 - 15.06.1962)

Ksiądz Tomasz Pacuła ur 26.08.1887 - zmarł 15.06.1962.


Kapłani łacińskiej diecezji przemyskiej zamordowani w obozie koncentracyjnym w Dachau

Ks. Czesław Broda - Dziekan i proboszcz w Leżajsku. Numer obozowy: 18 218. Data śmierci: 12 XII 1940

Ks. Stanisław Lubas - Wikariusz w Leżajsku. Numer obozowy: 22 419. Data śmierci: 21 III 1942

Broda i Lubas przebywali również w Sachsenhausen


Obóz koncentracyjny i masowej zagłady w Dachau w południowej Bawarii w odległości ca 20 kilometrów od stolicy München został założony w 1933 roku przez III Rzeszę, z rozkazu Reichsführera -SS, ministra spraw wewnętrznych, Heinricha Himmlera z 21 marca 1933 roku.


Spośród kilkunastu kapłanów diecezji przemyskiej, którzy przeżyli pobyt w niemieckich więzieniach i obozach koncentracyjnych znalazł się ks. Tomasz Pacuła.



Pochowany jest na Cmentarzu w Leżajsku

środa, 26 listopada 2025

Jaszowski Rudolf (1912 - 1943), Helena (1897 - 1944), Anna (1911 - 2003)

 Grobowiec Rodziny Jaszowskich na Cmentarzu Komunalnym w Leżajsku.

 
To symboliczna mogiła dla Rudolfa i Heleny Jaszowskich. Rudolf (*16.04.1912 - zm. 06.1943 zamordowany przez gestapo w Jarosławiu). Helena ( *20.02.1897 - 20.03.1944 zamordowana w KL Auschwitz). Rudolf i Helena to rodzeństwo. W grobie. spoczywa również Anna Jaszowska - żona Rudolfa (*18.05.1911 - zm. 9.07.2003). Mieczysław Jaszowski (*26.01.1943 - zm. 4.04.2011) - syn Rudolfa i Anny Jaszowskich.

***

Ojciec Rudolfa i Heleny - Stanisław Jaszowski technik pocztowy mieszkał przy ul. Wałowej. Rudolf Roman Jaszowski ukończył leżajskie gimnazjum, a następnie Akademię Górniczo – Hutniczą w Krakowie i uzyskał tytuł inżyniera hutnika. W czasie służby wojskowej w Przemyślu i Modlinie skończył szkołę podchorążych rezerwy. Wybuch wojny w 1939 zastał go w Starachowicach, gdzie rozpoczął swą pierwszą pracę zawodową. Brał udział w kampanii wrześniowej. Uniknął niewoli niemieckiej po rozbrojeniu w ostatnich dniach września w okolicach Tomaszowa Lubelskiego. Kilka miesięcy przebywał u siostry Heleny w Kikole na Pomorzu, która pracowała tam jako nauczycielka. W Kikole zastał już swojego brata Edmunda, absolwenta Uniwersytetu Jagiellońskiego. Wiosną 1940 r. wraz z siostrą Heleną i bratem Edmundem wrócili do Leżajska. Rudolf pracował w leśnictwie. Z żoną Anną i dwojgiem malutkich dzieci mieszkał u Heleny Kuczek przy ul Wałowej, kilka kroków od rodzinnego domu. Wszyscy zaangażowali się w działalność konspiracyjną w Związku Walki Zbrojnej - Armii Krajowej Rudolf ps. „Lampart”, siostra Helena PS. „Sylwia” - kierownik wojskowej sekcji kobiet leżajskiej placówki ZWZ-AK, i Edmund ps. „Mucha”. 28 maja 1943 r., tuż po brzasku obudzeni zostali łomotem wypychanych z zamka drzwi do ich mieszkania. W drzwiach zobaczyli stojących żandarmów i jarosławskich gestapowców Doppkego i Schmidta. Rudolf wyciągnięty siłą z łóżka, w samej bieliźnie został wyprowadzony na podwórze. Przed domem kilka żandarmów i gestapowców pod nadzorem Doppkego biło go bez przerwy kołkami po całym ciele, szczególnie po głowie, nogach i krzyżach pytając ciągle, gdzie jest broń i „gazetki”. Stał milczący. Kiedy przewracał się tracąc przytomność polewali go wodą ze stojącej obok domu beczki, a gdy tej zabrakło wodą nabieraną ze studni. I milczał tak przez ostatnie 19 dni swojego życia w czasie przesłuchań w jarosławskim gestapo. Z żoną Anną i właścicielką domu Heleną Kuczek poprowadzono go w kierunku rodzinnego domu Jaszowskich. Na ulicy dołączono do nich jego siostrę Helenę i brata Edmunda i w bardzo licznym konwoju ulicą Mickiewicza poprowadzono do budynku sądu, gdzie zbierano wszystkich zatrzymanych w pacyfikacji. Obok domu Bauerów pod krzyżem misyjnym kazano im położyć się na ziemi. Leżąc na chodniku koło siostry Heleny – Rudolf szeptem kilka razy mówił, że jest strasznie zbity, że tego nie przeżyje, że bardzo go bolą obite piersi, krzyże i głowa i jeśli nie wróci niech zaopiekuje się jego dziećmi. Doprowadzonych ustawiono pod ścianą budynku sądu z rękoma uniesionymi do góry. Rudolfa i Helenę Jaszowskich jako pierwszych przyprowadzonych zabrano wprost do celi więziennej, bez możliwości kontaktu z pozostałymi. Stąd Rudolf Jaszowski trafił do więzienia gestapo w Jarosławiu. Tu, trzymany stale w pojedynkę w „ciemnicy”, na każdym przesłuchaniu był bity do utraty przytomności, wieszany na łańcuchu za ręce i nogi, z powybijanymi zębami, połamanymi kośćmi, zmiażdżonymi dłońmi, odbitymi wnętrznościami zmarł 16 czerwca 1943 r. Jeszcze przez wiele lat po zakończeniu wojny na ścianie jarosławskiego więzienia gestapo, dopóki czas nie zniszczył napisu dokonanego prawdopodobnie przez współwięźniów, świadków tortur, można było odczytać wypisaną krwią sentencję jego życia „Rudolf Jaszowski to stalowy człowiek”. Kilkukrotne próby odnalezienia mogiły „Lamparta” nie przyniosły do tej pory pozytywnych rezultatów. W Leżajsku jego imię nosi dawny plac szkolny, a na jednym ze stojących przy nim budynków znajduje się okolicznościowa tablica poświęcona jego pamięci. Helena Jaszowska wprost z leżajskiego sądu, przez gestapo w Jarosławiu trafiła do więzienia w Tarnowie. Również i ona była torturowana - świadkowie, którzy ją tam spotkali widzieli u niej ślady pobicia na twarzy, wspominali też, że miała wybite zęby. Anna Jaszowska - żona Rudolfa, która zmarła w 2003 roku przez wiele lat wspominała, że brakuje jej miejsca, gdzie mogłaby odmówić modlitwę w intencji swego męża. Mówiła też, że nie wie, gdzie znajduje się jego mogiła a trudno jest jej się modlić w dość ruchliwym miejscu przy pamiątkowej tablicy na dawnym placu szkolnym. Zarówno Rudolf Jaszowski „Lampart” jak i jego siostra Helena „Sylwia” (urodzona 20 lutego 1897 r. w Leżajsku) - kierownik sekcji kobiet wojskowej służby kobiet leżajskiej placówki ZWZ AK, zamordowana w niemieckim koncentracyjnym obozie Auschwitz 29 marca 1944 r., po prawie osiemdziesięciu latach od swej śmierci mają na leżajskim cmentarzu symboliczne mogiły.  @aordycz 

czwartek, 20 listopada 2025

Kut Wojciech (1858-1924)

Wojciech Kut (1858-1924) - kierownik Szkoły Koszykarskiej w Leżajsku. Spoczywa na Cmentarzu Komunalnym w Leżajsku.


W roku 1901 Rada wystąpiła z wnioskiem do Sejmu Krajowego o utworzenie w mieście szkoły koszykarskiej. W roku 1909 Szkoła Koszykarska już w Leżajsku funkcjonowała. Jej kuratorem był Bronisław Nowiński, a instruktorem Wojciech Kut. Rada opłacała najem lokalu i instruktora. 

Od wielu lat nikt z rodziny nie pojawia się przy grobie ŚP Wojciecha Kuta. Grobem od lat opiekuje się Pani Danuta z Czajków Gdula. Oczyszcza, plewi, zapala znicze etc etc. Niestety, z powodów zdrowotnych nie daje już rady. Przydałoby się, żeby ktoś chętny przejął pieczę nad grobem tego zasłużonego Leżajszczanina, który dbał o edukację, zdobywanie fachowych zawodów naszych dziadków, pradziadków żyjących w czasach pod zaborem austriackim, a także na początku naszej niepodległej Polski. Wojciech Kut zmarł w 1924 roku

Linki:

poniedziałek, 21 listopada 2022

Neusser Gustaw (1840-1904)

Gustaw Neusser (ur. 1840 w Leżajsku, zm. 9 stycznia 1904 we Lwowie) – polski lekarz psychiatra, pierwszy wykładowca psychiatrii na Uniwersytecie Jagiellońskim, dyrektor zakładu psychiatrycznego w Zakładu dla Chorych Umysłowych na Kulparkowie.

Życiorys
Tablica na grobie Gustawa Nessera na Cmentarzu Łyczakowskim we Lwowie

Urodził się w Leżajsku jako syn lekarza. Uczęszczał do gimnazjum w Krakowie, egzamin dojrzałości złożył w 1860 roku. Medycynę studiował na Uniwersytecie Wiedeńskim. Po otrzymaniu tytułu doktora medycyny w 1866 roku wstąpił jako nadlekarz do Legii Zagranicznej i wyjechał do Meksyku. Po rozstrzelaniu cesarza Meksyku Maksymiliana I w 1867 Neusser powrócił do Wiednia, i pracował jako aspirant w zakładzie dla obłąkanych. Rok później został sekundariuszem. W 1870 roku przeniósł się do Krakowa i został ordynatorem w szpitalu psychiatrycznym Szpitala św. Ducha. Za jego sprawą pozyskano dodatkowe fundusze i rozpoczęto modernizację szpitala. Zbudowano osobny pawilon dla uleczalnie chorych. W 1873 roku uzyskał veniam docendi na Uniwersytecie Jagiellońskim. Po przedstawieniu w 1874 rozprawy O złudzeniach zmysłowych w chorobach umysłowych i zdaniu kolokwium zatwierdzono go na docenta prywatnego przy Uniwersytecie. W latach 1874-1880 wykładał psychiatrię. Po jego odejściu z UJ nie prowadzono wykładów z psychiatrii do 1886. W 1880 zrezygnował z pracy na uczelni i był dyrektorem Zakładu dla Chorych Umysłowych na Kulparkowie do 1901. Okres jego działalności był później krytycznie oceniany, zakład miał być doprowadzony do ruiny, a opieka nad chorymi zaniedbana. Neusser zmarł po długiej chorobie w 1904 roku.

Źródło:

piątek, 4 lutego 2022

Zawilski Zdzisław

Bardzo proszę o wsparcie. Przekaż 1% podatku na rzecz opieki i rehabilitacji Zdzisława Zawilskiego. 
Nr KRS: 0000251723. Cel szczegółowy 1%: 24993 Zdzisław Zawilski.

W maju 2021 Zdzisław Zawilski przebył udar krwotoczny (wylew), przez co doznał lewostronnego paraliżu i utracił możliwość samodzielnego przemieszczania się oraz wykonywania czynności lewą ręką, w tym gry na instrumentach muzycznych. Wymaga stałej opieki w czynnościach codziennych oraz rehabilitacji. Obecnie przebywa w ośrodku rehabilitacyjno-opiekuńczym "Leśniówka" w Turzy.
******
Zdzisław Antoni Zawilski (ur. 01.01.1953 r.), absolwent Liceum Ogólnokształcącego w Leżajsku, Wydziału Inżynierii Sanitarnej Politechniki Wrocławskiej. 
Zdzisław Zdzisław to niezwykle wartościowy człowiek o wielu talentach, społecznik, pasjonat, regionalista i miłośnik Ziemi Leżajskiej.
 
Jednym słowem człowiek pozytywnie zakręcony. 
 
Jego pasją jest muzyka. Lekcje gry na pianinie/fortepianie pobierał u pana Romana Chorzępy - zasłużonego i wieloletniego organisty obu parafii miasta Leżajsk. Zdzisław jest multiinstrumentalistą, wieloletnim akompaniatorem Zespołu LELIWA. Gra na akordeonie, fortepianie, gitarze, akompaniował zespołom ludowym, śpiewał w chórze, był organistą, nawet potrafi na trąbce zagrać. Grywał w domu na imprezach rodzinnych, na akademiach szkolnych, rajdach studenckich, imprezach towarzyskich, zjazdach absolwenckich.
Jako wielki miłośnik Kresów przez wiele lat organizował wycieczki na Kresy Wschodnie, stworzył kapelę śpiewającą lwowskie piosenki.
Swoje zamiłowania wyraża poprzez włączanie się w organizację wielu wydarzeń, w tym śpiewów typu karaoke w Muzeum Ziemi Leżajskiej – pieśni patriotycznych i maryjnych, kolęd i piosenek biesiadnych.

Na fanpage Zdzisława Zawilskiego na Facebooku możemy przeczytać:
 "Stał się nieformalnym spiritus movens leżajskiej lwowskiej kapeli podwórkowej, gdzie razem z nim występowali jego dwaj bracia oraz liczni oddani przyjaciele muzycy. Z Lwowem, jego historią, gwarą i nutą był i jest związany w sposób szczególny. Sam Lwów odwiedził niezliczoną ilość razy, zawsze chętnie i z ogromnym sentymentem tam powracając. Na przełomie lat 90-tych i dwutysięcznych nagrał wspólnie z bratem Zenonem i wydał w Krakowie kilka kaset/płyt z muzyką lwowską. Był i jest żywym pomnikiem i uosobieniem lwowskiego ducha. Uczestnicząc w wycieczkach na Kresy Południowo-Wschodnie wielokrotnie pełnił rolę przewodnika "kulturalno-oświatowego", z zapałem przedstawiając mieszkającym na co dzień w Polsce turystom piękne zabytki i zawiłe dzieje historyczne samego Lwowa, jak i otaczających go ziem. Stał się osobą znaną we Lwowie, kojarzoną z Lwowem i żyjącą lwowskim duchem. Odzwierciedleniem tego faktu były obrazy i grafiki wykonywane przez lwowskich artystów, przedstawiające Zdzinia (lubił, gdy tak o nim mówiono) w stroju ludowym, z akordeonem, na tle zabytków Starego Lwowa. Również w samym Leżajsku był i jest osobą znaną i uznaną m.in. poprzez swoje lwowskie konotacje. Swego czasu, na okładce jednego z numerów Biuletynu Miejskiego zamieszczono jego zdjęcie - wystrojonego na ludowo, grającego na akordeonie "leżajskiego lwowianina". Działał ponadto jako sympatyk przy leżajskim Klubie Towarzystwa Miłośników Lwowa i Kresów Południowo-Wschodnich. Był poza tym zaangażowany w leżajski Uniwersytet Trzeciego Wieku, działał przy Muzeum Ziemi Leżajskiej, organizując i oprawiając artystycznie cieszące się wielką frekwencją wieczory muzyczne: kolęd w okresie świątecznym, piosenki patriotycznej i żołnierskiej z okazji 11 Listopada, pieśni maryjnych w maju oraz spotkań z piosenką biesiadną w karnawale, które z czasem stały się wręcz kultowe i legendarne. Przez lata śpiewał basem w Chórze Emaus, występując w jego składzie w wielu miejscach i przy różnych okazjach, m.in. na Jasnej Górze w Częstochowie. Przez kilka lat pełnił funkcję organisty w kościołach w Przychojcu i Łukowej. Przez około 25 lat grał i śpiewał w zespole weselnym "Retro", z którym ograł kilkaset wesel, nie tylko w Leżajsku i okolicy, ale również w miejscach tak odległych, jak Lublin czy Ostrowiec Świętokrzyski. Jak mało kto umiał bawić towarzystwo, nie tylko polskojęzyczne, ale nawet międzynarodowe - potrafi mówić po niemiecku i po rosyjsku, a w ostatnich latach uczył się również angielskiego. Bez problemu zresztą nawiązywał kontakty transgraniczne, choćby z podobnymi sobie działaczami animacji kultury z Ukrainy. Poza wybitną zdolnością swobodnej integracji z coraz to nowymi osobami, posiadał i posiada wyjątkową umiejętność zjednywania sobie ludzi dzięki przedstawianiu anegdot i dowcipów, które nie tylko opowiada, ale niczym aktor na scenie angażuje się w ich prezentację mimiką, gestami i całym sobą.
Swoją aktywność prospołeczną uskuteczniał m.in. działając przez okres dwóch kadencji w Radzie Powiatu Leżajskiego jako radny, członek i przewodniczący komisji spraw społecznych itp. Zawsze potrafił poświęcać się dla słusznej sprawy. Dawał temu wyraz m.in. poprzez współpracę z Fundacją Śląskiego Centrum Chorób Serca czy współorganizowanie wieczorów śpiewu i tańca w domach pomocy społecznej, albo też spotkania muzyczne z niepełnosprawnymi dziećmi.
Wykazywał i w dalszym ciągu wykazuje się rozległą wiedzą, którą chętnie i umiejętnie dzieli się z innymi. Uczył młodzież zarówno śpiewu, jak i gry na instrumentach muzycznych. Posiada ponadto ogromną wiedzę na temat historii leżajskich Żydów, w tym ruchu chasydzkiego związanego z otoczoną kultem religijnym osobą cadyka Elimelecha z Leżajska. Dzięki temu brał udział w różnych wydarzeniach, dzieląc się wiedzą i promując tolerancję kulturową i etniczną poprzez unaocznianie zwłaszcza młodemu pokoleniu, że za przykładem Leżajska, osoby różniące się pochodzeniem i wyznaniem mogą bez większych problemów i we wzajemnej zgodzie żyć i współdziałać ze sobą dla dobra ogółu i każdego uczestnika czy uczestniczki społeczności z osobna. Wykłady na ten temat prezentował m.in. na lekcjach szkolnych w Zespole Szkół Licealnych im. Bolesława Chrobrego w Leżajsku. Z jego opinią liczono się i chętnie wysłuchiwano przy okazji różnych wydarzeń, zwłaszcza konkursów młodzieżowych, gdzie bywał gościem jako członek jury.
Można śmiało scharakteryzować go krótkim podsumowaniem: Człowiek-Orkiestra, Dusza Towarzystwa, Główny K-O-wiec ("działacz kulturalno oświatowy") Powiatu Leżajskiego, Bard Lwowski, Jednoosobowy Kabaret i Artysta przez wielkie "A" - Zdzinio Zawilski z Leżajska.
"

 

niedziela, 2 stycznia 2022

Szeliga Krzysztof (1941-2021)

Krzysztof Szeliga (ur. 18 kwietnia 1941, Rzeszów - zmarł 26 grudnia 2021, Rzeszów). 
Pochodził z jednej z najstarszych leżajskich rodów o tradycjach patriotycznych. Rodzina Szeligów od lat mieszkała w zabytkowym XIX w. domu przy Placu Mariackim w Leżajsku. Krzysztof ur. się w Rzeszowie, ale przez wiele lat mieszkał w Leżajsku, tym drewnianym zabytkowym domu wybudowanym przez Szymona Szeligę w 1841 roku. zobacz >> Dom Szeligów 
Był synem Zygmunta Szeligi i Salomei Klin. Ojciec Krzysztofa - Zygmunt Szeliga (1919-2009) spoczywa w Krakowie na Cmentarzu Salwatorskim razem ze swoją matką Heleną z d. Timoftiewicz (babcią Krzysztofa).
Był prawnukiem Zygmunta Szeligi (1841-1914), powstańca styczniowego, praprawnukiem Szymona i Salomei Graff. 

Absolwent LO w Leżajsku. Ukończył na Uniwersytecie we Wrocławiu dwa kierunki - pedagogikę i historię, studia dziennikarskie na Uniwersytecie Warszawskim.
Przez ponad 30 lat pracował jako dziennikarz w Nowinach Rzeszowskich.
Krzysztof urodził się w Rzeszowie 18 kwietnia 1941 roku, jego rodzice, obydwoje nauczyciele, niedługo po urodzeniu dziecka przenieśli się do Leżajska, gdzie rodzina Szeligów posiadała u podnóża klasztoru zabytkowy XIX-wieczny drewniany dom, zbudowany przez pradziadka Krzysztofa.

Pogrzeb Krzysztofa Szeligi odbył się 5 stycznia 2021 roku o godzinie 12:30. Msza święta została odprawiona w kaplicy na rzeszowskim Cmentarzu Wilkowyja.
***
Zygmunt Szeliga (1919-2009) spoczywa w Krakowie na Cmentarzu Salwatorskim razem ze swoją matką Heleną z d. Timoftiewicz (babcią Krzysztofa).
 
 
 
 


Zobacz też:

wtorek, 28 grudnia 2021

Dziubek Edward (1923-2008)

Edward Dziubek (7.10.1923 – 24.10.2008)

Zasłużony dla rozwoju oświaty w powiecie, historyk z wykształcenia, regionalista z zamiłowania. 
Wyrastał w rodzinie zamieszkałej na wsi podłańcuckiej. W okresie okupacji pracował fizycznie w lesie, przy budowie Huty Stalowa Wola, a potem na lotnisku i w kolejowych zakładach naprawczych w Rzeszowie. Od 1947 roku pracował w zawodzie nauczycielskim, w którym przepracował 40 lat. Był nauczycielem i dyrektorem Szkoły Podstawowej w Giedlarowej, a od 1966 roku – Inspektorem Oświaty w powiecie i w mieście, dyrektorem szkół podstawowych nr 4 i 5 w Leżajsku. Cały czas towarzyszył przeprowadzanym reformom oświaty w powiecie i budowie licznych szkół oraz domów nauczyciela. Jako pasjonatowi historii, bliskie mu były także dzieje Leżajska i okolic. W 1969 roku był jednym z współtwórców Towarzystwa Miłośników Ziemi Leżajskiej, a następnie długoletnim jego prezesem (do 1997 r.). Jakkolwiek niełatwe było przecieranie pierwszego szlaku dla Towarzystwa, to jednak z dumą i radością mówił o wspólnych dokonaniach m. in. w postaci: wydania I tomu „Dzieje Leżajska”, wydawania „Almanachu Leżajskiego” w latach 1982 – 1987, utworzenia muzeum regionalnego (1982 r.), o rozpoczęciu organizacji Dni Leżajska od 1974 roku, o wielu uroczystościach patriotycznych i spotkaniach z regionalistami całego województwa. W zamyśle Prezesa było też wiele innych działań, na które nie wystarczało już sił, środków i czasu. Marzył o wydaniu II tomu monografii miasta, o wznowieniu „AL”, o ratowaniu zabytków a w tym dworu starościńskiego, o krzewieniu wśród młodzieży miłości do swego miasta. Kiedy na wiosnę tego roku uhonorowano Prezesa Edwarda tytułem „Honorowego Członka Towarzystwa” nikt z zebranych nie dopuszczał myśli, że mimo sędziwego wieku – 85 lat, zabraknie Go wkrótce wśród nas. Nikt też nie przypuszczał, że tak szybko odejdzie, gdy z rąk przewodniczącego Rady Miejskiej i burmistrza miasta Leżajska odbierał w tym roku odznakę „Zasłużony dla Miasta Leżajska”. Dziś ponownie chylimy czoło przed Jego mogiłą i przed dorobkiem Jego życia, a także składamy wyrazy szczerego współczucia Żonie i Rodzinie. Następcy będą chcieli kontynuować dzieło rozpoczęte przez Prezesa Edwarda.

Źródło:

Słychan Stanisław (1933-2021)

Stanisław Słychan lek. med. specj. pediatra, Powiatowy Inspektor Sanitarny w Leżajsku, Przewodniczący Rady Miasta Leżajska, Wiceprezes Klubu TMLiKP-W w Leżajsku w latach 2001-2015.
"Urodziłem się w Niżniowie koło Stanisławowa, nad Dniestrem - opowiadał. Dziadek był kolejarzem nadzorującym linię kolejową na tamtych terenach. Warunki życia były bardzo trudne. Rodzina czynnie uczestniczyła w uroczystościach związanych z historią Polski tj. Dzień Niepodległości czy 3-go Maja. W domu było bardzo duże poczucie polskości. Rodzice często opowiadali o kulturze, historii, przybliżali nam bohaterów narodowych. Od wewnątrz to się bardzo przeżywało. Pamiętam, że kiedy w 1944 roku wyjeżdżaliśmy z tamtych terenów mama uszyła flagę biało – czerwoną i przytwierdziła ją do wagonu którym jechaliśmy. I tak opuściliśmy naszą ziemię na zawsze przybywając do Jarosławia".

Rodzice Stanisława Słychana - Władysław (*25.03.1912-21.07.1972) i Maria Szczeblowska (*27.11.1914-31.05.1994) pochodzą spod Czortkowa na Podolu. Pochowani są na Cmentarzu Komunalnym Nowym w Jarosławiu przy ul. Krakowskiej. Stanisław Słychan ur. się 9 października 1933 roku. 

Żona Alicja urodziła się w 1935 roku we Lwowie, w czasie okupacji przeprowadziła się do Pruchnika. Szkołę średnią ukończyła w Jarosławiu.
Stanisław Słychan ukończył studia medyczne we Wrocławiu.
W 1957 roku Alicja i Stanisław wzięli ślub w Katedrze we Wrocławiu.

Stanisław Słychan przez wiele lat pracował, jako lekarz medycyny pediatra (w Brzózie Królewskiej i Leżajsku). W latach 1976-2000 pełnił funkcję dyrektora / Inspektora Inspekcji Sanitarnej w Leżajsku. Był przewodniczącym Rady Miasta Leżajska. Był prezesem Ogródków Działkowych "Podlesie". Członkiem - założycielem Klubu TMLiKP-W w Leżajsku, od początku we władzach zarządu.

Współorganizator wyjazdów na uroczystości rocznicowe w Zadwórzu (inicjator tych wyjazdów). Organizował wiele wyjazdów do Lwowa na przedstawienia Opery Lwowskiej, połączonych ze zwiedzaniem miasta Lwowa (w tym Cmentarza Łyczakowskiego i Orląt Lwowskich).

Stanisław Słychan był inicjatorem wielu akcji na rzecz pomocy Polakom na Kresach (zbiórka funduszy i artykułów żywnościowych, środków higienicznych oraz ubrań w postaci paczek świątecznych dla członków Polskiego Towarzystwa Opieki nad Grobami Wojskowymi we Lwowie, bardzo często pomoc skierowana bywa dla kościołów i zgromadzeń zakonnych, szkół, czy osób potrzebujących).

Za zasługi na rzecz TMLiKP-W otrzymał Złotą Odznakę "Zasłużonego dla TMLiKP-W"
Stanisław Słychan otrzymał Złoty Medal Opiekuna Miejsc Pamięci Narodowej przyznany przez Radę Ochrony Pamięci Walki i Męczeństwa z rąk sekretarza ROPWiM Andrzeja Kunerta. Zawdzięcza go swej inicjatywie odnowienia i uczczenia pamięci Bohaterów Zadwórza oraz wieloletniej działalności na rzecz ochrony miejsc pamięci na Kresach.
****
Z głębokim żalem zawiadamiamy, że:
dnia 29.12.2021 r. przeżywszy 88 lat zmarł
Ś.P. STANISŁAW SŁYCHAN

dnia 30.12.2021 r. przeżywszy 86 lat zmarła
Ś.P. ALICJA SŁYCHAN

MSZA ŚW. POGRZEBOWA
odprawiona została w Kaplicy Cmentarnej w Leżajsku
dnia 3 stycznia 2022 r. o godz. 14:00, po której Zmarli zostali pochowani na Cmentarzu Komunalnym w Leżajsku.
 

 
***
 
***

Źródło:

https://www.starostwo.lezajsk.pl/wp-content/uploads/2020/01/2008_9.pdf

niedziela, 25 lipca 2021

Berger Arnold (Aron Eliasz)

Dr Arnold (Aron Eliasz) Berger – adwokat, dr praw, założyciel Towarzystwa Pomocy Przemysłowej w Leżajsku (1912 r.), autor statutu Towarzystwa Wspierania Miejskiego Gimnazjum Prywatnego w Leżajsku założonego 18 grudnia 1911 r. 

Mieszkał w pobliżu budynku sądu, w latach 1912–1931 był miejskim radnym oraz działaczem społecznym, jednym z inicjatorów założenia biblioteki Tarbut oraz Towarzystwa Pomocy Przemysłowej zrzeszającego żydowskich i chrześcijańskich przedsiębiorców miasta.
Był jednym z fundatorów leżajskiego sztandaru oddziału Związku Strzeleckiego z 1927, o czym świadczy inskrypcja na gwoździu wbitym na drzewcu sztandaru. 
Arnold Berger, jako zapalony ogrodnik, podczas kadencji burmistrza Bronisława Nowińskiego był również jednym z pomysłodawców posadzenia drzew wzdłuż ulicy Mickiewicza dzięki czemu miasto zyskało piękną, funkcjonującą po dziś dzień, aleję.

środa, 16 grudnia 2020

Błoński Jan (1949-2020)

Jan Błoński ur. się 19 grudnia 1949 roku na Podkarpaciu w Kuryłówce pow. Leżajsk. Syn Stanisława i Marii Skiby. 
Absolwent Liceum Ogólnokształcącego im. B. Chrobrego w Leżajsku. Rocznik 1966/67 (wychowawcą był Józef Szpila).
Studiował na Wydziale Prawa Uniwersytetu Wrocławskiego. Podczas studiów należał do sekcji wioślarskiej AZS. w organizacjach sportowych (LZS) i turystycznych (Juventur). 
W latach 1990-1995 był prezesem Biura Turystycznego Gromada. W 1995 roku powołano go na stanowisko wiceprezesa Urzędu Kultury Fizycznej i Turystyki. Potem m.in. kanclerz Wyższej Szkoły Organizacji Turystyki i Hotelarstwa oraz Przewodniczący Rady Nadzorczej OST Gromada, prezes spółki hotelarskiej Investon, operatora hoteli Ideal.
Jan Błoński, długoletni działacz ruchu olimpijskiego, sportowego i turystyki. Przez wiele lat wchodził w skład zarządu i prezydium Polskiego Komitetu Olimpijskiego - poinformował PKOl. Przez 22 lata (1988-2010) Błoński był prezesem Polskiego Związku Sportów Saneczkowych. Od 2011 roku sprawował funkcję prezesa Mazowieckiej Regionalnej Organizacji Turystycznej.
Zmarł 15 grudnia 2020 w Warszawie. Zmarł na COVID-19.

czwartek, 15 października 2020

Opaliński Łukasz (1581-1654)

Marszałek wielki koronny 1634-1650, marszałek nadworny koronny od 1622, wojewoda rawski od 1653.
W 1593 roku przejął po ojcu Andrzeju w dzierżawę Leżajsk. Trudne były czasy, w których przyszło rządzić staroście Łukaszowi Opalińskiemu Ziemią Leżajską. Z jednej strony obawa przed kolejnymi spustoszeniami Tatarów, z drugiej zaś sąsiedztwo wielkiego awanturnika, właściciela Łańcuta - Stanisława Stadnickiego.
W latach 1604 - 1606, po rozebraniu drewnianego kościoła farnego rozpoczął budowę murowanej, obronnej świątyni. Miała być ona jednocześnie najdalej na wschód wysuniętym obwarowaniem miejskim. Nie dokończony kościół został jednak spalony przez Stadnickiego w 1608 r. w odzewie za spalenie Łańcuta. Prawdopodobnie spłonęło wówczas archiwum miejskie.
Stadnicki swym warcholstwem i nieposłuszeństwem wobec władzy wzbudzał przerażenie i nienawiść swych poddanych, sąsiadów i krewnych. Przez okolicznych sąsiadów, zwany był „Diabłem Łańcuckim”. Mimo prób mediacji ze strony króla i senatorów konflikt przybierał na sile, a jego skutki były odczuwalne również przez Leżajsk. Zatarg Opalińskiego ze Stadnickim przerodził się w prywatną wojnę domową. Miasto było kilkakrotnie palone, łupione i doszczętnie niszczone. Stanisław Stadnicki, osławiony "Diabeł Łańcucki", swoimi ekscesami i rabunkami ściągnął sobie na głowę gniew sąsiadów. Zamek łańcucki został wówczas spalony. Stadnicki spalił doszczętnie Wysoką Głogowską -posiadłość biskupa Jana Rzeszowskiego , oraz Trzebowniska, Łąkę i Łukawiec, jako własność żony wroga - Anny z Pileckich Opalińskiej. Kiedy Stadnicki zajechał i splądrował doszczętnie Palikówkę, ludzie Opalińskiego zniszczyli Krzemienicę i okoliczne wsie, będące w posiadaniu Stadnickich. W całej tej wojnie dwóch magnatów nieszczęsny lud dóbr łańcuckich i starostwa leżajskiego doznał najsroższych krzywd i ucisków, jego to plecy dźwigały ciężar kosztów kampanii i służyły za podkład wojennych harców. Całe wsie leżały pustkami lub dosłownie w popiele, trupy nie pogrzebane były pastwą psów i kruków.

Wojna zakończyła się dopiero w 1610 r., kiedy to pokonany pod Tarnawą koło Chyrowa Stadnicki zginął w trakcie ucieczki. Podobno zginął z ręki jednego ze swych kamratów, przekupionego przez rodzinę Zebrzydowskich, którym Stadnicki bardzo dawał się we znaki, pustosząc ich dobra, paląc zbiory i porywając poddanych. Wg Wikipedii, Stadnicki ukrył się w lesie, ale gdy nieostrożnie wychylił się zza kłód drewna został dostrzeżony przez Kozaków. "Diabła" dobił Tatar Persa. Po śmierci na ciele Stadnickiego naliczono 10 ran od ciosów i pchnięć. Opaliński żałował, że "diabła" nie wzięto żywcem, wynagrodził jednak Persę, który na najbliższym sejmie otrzymał nobilitację i nazwisko Macedoński.

Na skraju miasta, przy drodze do Łańcuta stoi murowana kapliczka słupowa z drugiej połowy XIX w. upamiętniająca wojnę domową Opalińskiego z Diabłem Łańcuckim. 
Legenda mówi, że Stadnicki z udziałem prywatnego wojska złupił i spalił Leżajsk, zdobył dwór, pojmał i uprowadził podstarościego. Tenże, już za miastem, zdołał uwolnić się z więzów, zabił nawet jednego oficera, ale ponownie ujęty został żywcem zakopany na skraju drogi. Nad grobem nieszczęśnika usypano potem kopiec i postawiono kapliczkę. Ale to tylko legenda, bowiem Stadnicki zginął w 1610 roku, a Opaliński żył jeszcze 44 lata.

Po zakończeniu konfliktu Opaliński przystąpił do umacniania miasta oraz odbudowy kościoła farnego. Kościół zaczęto wznosić przed rokiem 1616 z fundacji księdza Feliksa ze Skaryszewa Skaryszewskiego - ówczesnego proboszcza i już po 3 latach kościół konsekrowano. Równocześnie przeprowadzono szereg prac fortyfikacyjnych miasta. Obronna fara i ufortyfikowany dwór starościński pozwoliły min. na obronę miasta przed ciężkim najazdem Tatarskim w 1624 r.
Łukasz Opaliński wraz ze swoją żoną Anną z Pileckich w hołdzie za zwycięstwo nad Diabłem Łańcuckim, ufundowali monumentalny zespół klasztorny oo. Bernardynów ze słynącym cudami obrazem Matki Bożej Pocieszenia oraz znanymi w całym świecie organami. Zespół kościoła i klasztoru oo. Bernardynów otoczony fortyfikacjami złożonymi z murów i baszt obronnych pełnił znaczącą rolę w systemie obronnym Leżajska, służąc ludności starostwa leżajskiego jako doskonałe miejsce schronienia przed napadami tatarskimi.
Łukasz Opaliński piastował władzę do roku 1654.

Źródło:

Włodzimierz Łoziński "Prawem i Lewem" 
https://pbc.gda.pl/dlibra/doccontent?id=16047 s .459 – 460

sobota, 12 września 2020

Szpila Piotr (1870-1944)

Ks. Piotr Szpila (27.06.1870 – 1944), ur. się w Grodzisku, s. Tomasza. Absolwent Gimnazjum w Rzeszowie (1890). Ukończył studia na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie. 
Ksiądz, zastępca nauczyciela w Gimnazjum w Pogórzu (1905/06 – 1908/09) i w Gimnazjum z polskim jęz. nauczania w Kołomyi (III 1912 – VIII 1913, formalnie do 1917/18), zastępca nauczyciela w Prywatnym Gimnazjum w Zbarażu (1913/14, był wówczas urlopowany z Gimn. w Kołomyi), zastępca nauczyciela w II Gimnazjum w Rzeszowie (IX 1915 – 1917/18, był wówczas przydzielony z Gimn. w Kołomyi), nauczyciel (IX 1918 – I 1919), następnie profesor (I 1919 – 1922/23) w II Gimnazjum w Rzeszowie.
Przez 8 lat był dyrektorem gimnazjum w Leżajsku, początkowo Miejskiego Gimnazjum Realnego - Państwowego Gimnazjum, a od 1 lutego 1921 do 14 listopada 1928 Państwowego Gimnazjum im. Bolesława Chrobrego.

8 maja 2016 miała miejsce uroczystość odsłonięcia i poświęcenia tablicy upamiętniającej ks. Piotra Szpilę, założyciela bursy dla młodzieży leżajskiego gimnazjum. Tablica znajduje się na frontowej ścianie budynku Ośrodka Szkolno-Wychowawczego, w którym niegdyś znajdowała się wspomniana bursa.


Ks. Piotr Szpila przez cały okres swojej kadencji starał się o założenie bursy szkolnej, przeznaczonej dla uczniów zamiejscowych. To właśnie on, jako jeden z pierwszych dyrektorów rozpoczął zbieranie datków na ten cel. Z jego inicjatywy utworzono Towarzystwo Bursy Gimnazjalnej pod wezwaniem św. Stanisława Kostki, które zajmowało się gromadzeniem środków. Ostatecznie projekt utworzenia bursy udało się zrealizować w 1936 roku. Wówczas emerytowany ksiądz dyrektor Piotr Szpila kupił piękny gmach piętrowy od ordynata Alfreda Potockiego i ufundował Internat dla młodzieży gimnazjalnej.

Świątynia pod wezwaniem św. Andrzeja Apostoła w Chałupkach Dębniańskich została poświęcona w 1936 r. przez ks. Piotra Szpilę.

Źródło:

czwartek, 9 lipca 2020

Roman Szczupak (1905-1975)

Urodził się 14 stycznia 1905 roku w Sanoku, syn Walentego i Katarzyny Lisowskiej.
Dwukrotnie żonaty z Marią Cisek i Kazimierą Zawilską c. Józefa Zawilskiego i Julii z Bajów.
Po ukończeniu Seminarium Nauczycielskiego w Krośnie w 1925 roku rozpoczął pracę w Sieniawie. W latach 1932-1934 pogłębił swe wykształcenie na Państwowym Wyższym Kursie Nauczycielskim przy Instytucie Geografii Uniwersytetu we Lwowie. Od 1935 do 1969 roku pracował jako kierownik Publicznej Szkoły Powszechnej Nr 1 w Leżajsku. Był organizatorem szkolnictwa zawodowego. W latach 1935-1939 pełnił funkcję dyrektora Publicznej Szkoły Dokształcającej Zawodowo w Leżajsku. Po jej reaktywowaniu po II wojnie światowej przyjął obowiązki dyrektora tej placówki, wypełniając je od 1 września 1944 do 31 sierpnia 1969 roku. Dzięki jego inicjatywie i wzmożonej działalności, Szkoła Przysposobienia Zawodowego przekształciła się w Zasadniczą Szkołę Zawodową, na bazie której utworzono Technikum Mechaniczne.

W okresie okupacji pełnił funkcję kierownika Szkoły Publicznej Nr 1 w Leżajsku. Dzięki jego zaangażowaniu rozpoczęto konspiracyjnie uzupełniać wiadomości uczniów w czasie prowadzonych jawnych lekcji. Od 1942 roku pełnił funkcję przewodniczącego GKOiK w Leżajsku, organizował tajne komplety nauczania w mieście i pobliskich miejscowościach. Współpracował z Antonim Kukułką, członkiem PKOiK w Łańcucie i Karolem Drzewickim, przewodniczącym GKOiK w Giedlarowej. Był zakładnikiem niemieckim, dwukrotnie aresztowanym przez gestapo.

Po wyzwoleniu, od chwili powstania organizacji, przez 10 lat pełnił funkcję prezesa Oddziału Powiatowego Związku Nauczycielstwa Polskiego w Leżajsku i działał w Związku Bojowników o Wolność i Demokrację. Był członkiem Prezydium Miejskiej Rady Narodowej, członkiem Powiatowej Rady Narodowej w Leżajsku oraz przewodniczącym Rady Nadzorczej PSS. Za całokształt swej pracy odznaczony został m.in. Medalem X-lecia Polski Ludowej, Złotym Krzyżem Zasługi, Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski i odznaką Zasłużonego Nauczyciela Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.

Dom Zawilskich, w którym mieszkał Roman Szczupak z żoną Kazimierą
Roman Szczupak zmarł 24 lipca 1975 roku. Pochowany jest na Cmentarzu Komunalnym w Leżajsku
Źródło:
Zespół Szkół Technicznych w Leżajsku, Historia Szkoły

wtorek, 25 lutego 2020

Sikorski Władysław (1881-1943)

Władysław Eugeniusz Sikorski (ur. 20 maja 1881 w Tuszowie Narodowym koło Mielca, na ziemiach zaboru austriackiego w ówczesnych Austro-Węgrzech, zm. 4 lipca 1943 na Gibraltarze) – polski wojskowy i polityk, generał broni Wojska Polskiego, premier i minister spraw wojskowych II Rzeczypospolitej, Naczelny Wódz Polskich Sił Zbrojnych i premier Rządu RP na Uchodźstwie podczas II wojny światowej.

Ojciec Władysława, Tomasz Sikorski (ur. 20 maja 1852), pochodził z rodziny tkaczy z Przeworska, co potwierdza metryka siostry generała – Heleny. W 1872 opuścił rodzinny Przeworsk i przybył do wsi Hyżne koło Rzeszowa. Tam przyjął posadę organisty, a wkrótce po tym podjął się także pracy w pobliskiej szkole jako niewykwalifikowany nauczyciel.
Matka Władysława Sikorskiego - Emilia Hawrowska (ur. 2 luty 1852), później Sikorska, w akcie ślubu wpisana po ojczymie, zarządcy dworu w Hyżnem, jako Albertowicz. Zmarła 9 luty 1830.
Tomasz Sikorski s. Jakuba i Emilia Hawrowska c. Weroniki wzięli ślub 19.05.1874 roku.
Władysław Sikorski miał starszego brata Stanisława i dwie siostry: Eugenię i Helenę. Ojciec zmarł 10 grudnia 1885 we Lwowie i od tego czasu rodzinę utrzymywała matka, zajmująca się szyciem i roznoszeniem przesyłek pocztowych.
Uczęszczał do seminarium nauczycielskiego w Rzeszowie. Zamieszkał w domu dyrektora tejże szkoły, Juliana Zubczewskiego, a po jego przeniesieniu do Lwowa wraz z rodziną profesora przeprowadził się też do Lwowa i kontynuował naukę w C. K. Gimnazjum im. Franciszka Józefa od 1899. Tam zdał egzamin dojrzałości. W 1902 rozpoczął studia na Wydziale Inżynierii Dróg i Mostów Politechniki Lwowskiej. Po ukończeniu studiów zatrudnił się w administracji galicyjskiej (Namiestnictwo Galicji), zajmując się sprawami związanymi z przemysłem naftowym.
W 1909 ożenił się z Heleną Zubczewską, przybraną córką Juliana Zubczewskiego i mieszkał kolejno w Leżajsku, Nisku i Radomyślu, gdzie jako inżynier prowadził prace pomiarowe przy regulacji rzeki San.
O związkach Sikorskiego z Leżajskiem napisał Juliusz Ulas Urbański w książce "Też historia - Sikorski", publikacja dostępna w Almanachu Leżajskim nr 4 z 1984 roku.
"Uroczystości upamiętniające pobyt gen. Władysława Sikorskiego w Leżajsku, były przyczyną i początkiem sporów o wybór miejsca na okolicznościową tablicę i domów w których ostatecznie zamieszkiwał. Najpewniejsi byli ci, którzy w uzasadnieniu przytaczali dane z informatora turystycznego J. Depowskiego - "Leżajsk i okolice". Przy alei klasztornej w domu nr 12 mieszkał przed I wojną światową Władysław Sikorski. Pozostali powoływali się na mało znane i niesprawdzone relacje świadków, które praktycznie pokrywały się w treści. W przypadkowych dyskusjach wszyscy chcieli mieć rację. Ciekawostki z życia znanych, wielkich ludzi zawsze chętnie wspominano, szczególnie kiedy osobę uważano za swoją lub bliską. Fragment listu Pana Stanisława Szczęka, wnuka Magdaleny Szczęk nie wymaga komentarza: "Władysław Sikorski był starszym kolegą mojego ojca Władysława Szczęka ze studiów na Politechnice Lwowskiej. Spotkawszy się we Lwowie, gdzieś w kawiarni, Sikorski zwrócił się do mego ojca: wy panie kolego jesteście z Leżajska. Czy moglibyście mnie zorientować gdzieby tak w Leżajsku usytuować się na dłuższy okres czasu. Wtedy mój ojciec powiada: zapraszam pana do nas. Mamy obszerny dom w wygodnym punkcie koło stacji i spokojny pokój do pracy. Moja mama stworzy panu doskonałe warunki. I tak Sikorski zamieszkał w hotelu Magdaleny Szczęk - matki Władysława. Dzień jego wypełniony był skupioną pracą. Po powrocie z terenu do nocy uczył się forsownie języków. Spacerował po pokoju i głośno recytował teksty. Potem podpatrzono go, że przygotowywał sobie mowy. Do kogo i w jakiej sprawie i treści nie ustalono. Wygłaszał je stojąc przed lustrem, wielokrotnie powtarzając i korygując mimikę i gestykulację. Jednym słowem przygotowywał się do roli działacza politycznego w wielkim stylu. Do konfliktu z babką doszło jak spostrzegła, że listy które pisał atramentem zamiast suszyć bibułą odbijał na obrusie. Poplamił w ten sposób obrus niewiarygodnie. Babka - kobieta krewka, wpadła w szewską pasję i wypowiedziała mu mieszkanie. Od tego czasu rozpłynęły się jego stosunki z moim ojcem, prawdopodobnie unikali się wzajemnie bo obu było jakoś niezręcznie".
Późniejszy generał Władysław Sikorski przebywał w Leżajsku od kwietnia do listopada 1909 roku. Mieszkał około miesiąca u Szczęków, później u Eustachiewiczów korzystając z kuchni u Niezgodów z rodzinami Hollendrów i Dobruckich. Po wyjeździe odwiedzał swoich przyjaciół. W czasie takiego pobytu w dniu 15 listopada 1910 roku na obywatelskim wiecu przed kasynem (nie istniejący budynek na placu Jaszowskiego), z okazji bitwy pod Grunwaldem wygłosił przemówienie, które część społeczeństwa przyjęła z mieszanymi uczuciami z racji dopatrywania się w nim haseł i treści w tym czasie niepopularnych".
                                                      "Almanach Leżajski" nr 4 z 1984 r

Miałam przyjemność porozmawiać z Panią Zofią Machową z Eustachiewiczów, która potwierdziła, że Władysław Sikorski mieszkał w jej rodzinnym domu przy ul. Słowackiego. Pani Zofia Machowa jest córką Stanisława Eustachiewicza. Płk Stanisław Eustachiewicz (*1.11.1883 – zm. 5.01.1948 – Pułk. Korp. Sąd. W.P., b. więzień polityczny Oranienburga). W VIII 1940r został aresztowany razem z ks. Czesławem Brodą, ks. Tomaszem Pacułą, Andrzejem Reichardtem.

Władysław Sikorski wynajmował przez pewien okres pokoje gościnne u inż. Szczęka. Tzw. szczękówka stała w miejscu, gdzie obecnie znajduje się sklep spożywczy "Pod Kasztanami". Mieszkał około miesiąca u Szczęków, później u Eustachiewiczów korzystając z kuchni u Niezgodów z rodzinami Hollendrów i Dobruckich.
Władysław Sikorski i Antoni Hollender razem prowadzili prace pomiarowe przy regulacji Sanu.

Antoni Hollender ps. Żubr - geodeta, był Prezesem Centralnego Stowarzyszenia Państwowych Inżynierów Mierniczych we Lwowie. Obaj wówczas jeszcze kawalerowie, postanowili wziąć ślub w jednym miesiącu i znowu spotkać się w Leżajsku. Przyrzeczenia dopełnili i gdy ponownie spotkali się w Leżajsku, Sikorski z żoną Heleną (z d. Zubczewska), która była w ciąży zamieszkał u państwa Eustachiewiczów. Pani Zofia Mach dodała, że córka Sikorskich nie urodziła się w Leżajsku. Wiemy, że córka Zofia Wanda Sikorska ur. się 2 marca 1912 roku we Lwowie lub 24 marca 1913 we Lwowie. Wyszła za mąż za porucznika Stanisława Leśniowskiego.
Dom Eustachiewicza

Dom Niezgodów
  
Antoni Hollender z żoną Idą (z d. Pisarska) pozostał u państwa Niezgodów. 30 V 1910 ur. się syn Tadeusz Hollender - poeta, satyryk, współzałożyciel "Sygnałów", autor utworów dla dzieci.

Władysław Sikorski zginął 4 lipca 1943 w katastrofie samolotu, który rozbił się zaraz po starcie z lotniska na Gibraltarze. Po tragicznej śmierci generała Sikorskiego zwłoki zostały przetransportowane 10 lipca 1943 do Plymouth w Anglii na pokładzie niszczyciela ORP „Orkan”, a po uroczystościach pogrzebowych w Londynie Sikorski został pochowany na cmentarzu lotników polskich w Newark koło Nottingham. Po ekshumacji w 1993 jego szczątki przewieziono do Warszawy, a następnie 17 września 1993 złożono je w Krypcie Św. Leonarda na Wawelu.
***
Akt ślubu rodziców Władysława Sikorskiego (19.05.1874)
***
Polskie Towarzystwo Politechniczne we Lwowie 1877-1927 wydało Księgę Pamiątkową z okazji 50-lecia działalności Towarzystwa. W spisie członków figuruje tam Antoni Hollender - 1924, Władysław Sikorski - 1910, Mieczysław Dobrucki - 1907.
Są tam informacje o artykułach umieszczonych w Czasopiśmie Technicznym:

REGULACJA RZEK. Ingarden R. Regulacja i kanalizacja Wisły i Sanu a kanał „Wisla-Dniestr“ XXXV. (Dr. h. c. Roman Ingarden 1913—1926, prezes Generalnej Dyrekcji regulacji Wisły).

Odpowiedź na artykuł inż. Władysława Sikorskiego, umieszczony w Czasopiśmie Technicznem z 5 grudnia 1912 r. pod tytułem: „Czy jest dopuszczalne zmniejszenie profilu poprzecznego kanałów galicyjskich“ XXXI.

W 1912 członkowie Towarzystwa /oddział lwowski zorganizowali dwudniową wycieczkę celem zwiedzenia robót regulacyjnych na Sanie, Tanwi pod Ulanowem i na Wiiśle między ujściem Sanu a Nadbrzeziem.

Źródło i linki:
Hollender Tadeusz (1910-1943)
.

wtorek, 14 stycznia 2020

Absolwenci UJ związani z Leżajskiem

Akademia Krakowska (Alma Mater Cracoviensis) została założona w 1364 roku przez króla Kazimierza Wielkiego. Po odnowieniu w 1400 roku przez króla Władysława Jagiełłę i jego żonę Jadwigę, na pamiątkę swych odnowicieli zmieniła nazwę na Uniwersytet Jagielloński.

Chciałabym zebrać od absolwentów notki na temat tego, jak widzą z perspektywy okres studiowania, co porabiają, gdzie są, itp. Mam nadzieję, że zebrane informacje przetrwają dłużej w pamięci komputera, niż w ludzkiej.

Apeluję więc o pomoc: zbieram opinie, wspomnienia, fotografie, fakty, plotki związane z Uniwersytetem Jagiellońskim. Zapraszam do wymiany myśli, spostrzeżeń i informacji.

Mam nadzieję, iż dzięki interaktywnej formie porozumienia ułatwię Wam komunikację, która pozwoli przywołać wspomnienia dobrych, studenckich czasów, a przy okazji ożywić dawne znajomości.

Chciałabym zintegrować absolwentów, zachęcić do utrzymywania stałej więzi, popularyzowania Uniwersytetu, jego tradycji i współczesnych osiągnięć.

"To właśnie w murach najstarszej i najznamienitszej z polskich uczelni swą życiową drogę rozpoczynały kolejne pokolenia wybitnych naukowców, mężów stanu, duchownych, ludzi kultury i sztuki. Stworzenie między absolwentami więzi opartej na wspólnych uniwersyteckich korzeniach oraz realizacja szczytnych celów dla dobra Uczelni, jej studentów oraz kadry naukowej to idea godna pochwały i wsparcia". 
                        (prof. Jacek Majchrowski Prezydent Miasta Krakowa)

Dlatego stworzyłam "Listę Leżajszczan - absolwentów UJ"
Osoby zainteresowane pomysłem proszę o kontakt i nadsyłanie kandydatów.

    Baj Jan ur. 1882 w Grodzisku Dolnym. Wydział Prawa 1905/06-1909/10. Syn Jakuba. Gimnazjum św. Anny w Krakowie. [1]
      Bauer Zygmunt Polonistyka
        Bejster Michał ur. 1858 w Żołyni, Wydział Prawa; 1882/83-1885/86, Syn Michała. Gimn. w Rzeszowie [1]
          Biały Jan ur 1885 w Korniaktowie, Wydział Prawa; 1874/75-1877/78, Syn Marcina. Gimn. w Rzeszowie. [1]
            Biały Jan Franciszek ur 1888 w Korniaktowie, Wydział Prawa; 1910/11-1913/14. Syn Józefa. Gimn. w Rzeszowie. Dr. praw uzyskał 28 VII 1919. [1]
              Biały Teofil ur 1859 w Korniaktowie, Wydział Prawa; Syn Marcina. Gimn. w Przemyślu. [1]
                Bielak Michał ur 1884 w Kuryłówce, Wydział Prawa; Syn Antoniego i Marii Koby. Gimn. ś. Jacka w Krakowie. Dr. praw uzyskał 27 VII 1912. [1] Dyrektor w Departamencie Min. Skarbu.
                  Chmura Tomasz kapucyn imię zakonne Justyn ur 13 X 1867 w Wólce Grodziskiej; Wydział Teologiczny UJ; Syn Jana. Gimn. w Rzeszowie. Studia teologiczne w Innsbrucku. [1]
                    Chrzan Franciszek ur. 1846 w Grodzisku Dolnym; Wydział Teologiczny UJ; 1891/92; 1869/70-1872/73; Syn Sebastiana. Gimn. w Rzeszowie. [1]
                      Cichoń Barbara, Filologia Polska; 1973-78;
                        Depowski Józef ur 2 III 1890 w Łopuchowej pow. ropczycki, Filologia polska i Filozofia teoretyczna; 1911/12-1913/14; Syn Michała. [1]
                          Eustachiewicz Stanisław Zygmunt ur. 1882 w Leżajsku, Wydział Prawa; Syn Józefa. Gimn. w Jarosławiu. [1]
                            Federkiewicz Roman, Historia; 1984-97
                              Franus Zdzisław

                              Fus Jan ur. 1888 w Żołyni; Wydział Prawa; 1904/05-1905/06; Syn Wojciecha. Gimn. w Rzeszowie. [1]

                              Gröger Józef ur 28 I. 1889 w Śniatynie, woj. stanisławowskie

                              Guzy Jan ur. 1891 w Brzózie Stadnickiej; Wydział Prawa; 1910-11; Syn Franciszka. I Gimn. w Rzeszowie. [1]

                              Hajduk Bronisław ur. 1903 w Leżajsku. Absolwent Państwowego Gimnazjum w Leżajsku, rocznik 1923/24. Magister prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego, dyrygent chóru cerkiewnego w Leżajsku. Po II wojnie na emigracji w USA. Zmarł w Chicago. [2]

                              Hausner Alfred Wojciech ur. 7 II 1887 w Tarnawcu (Dornbach); Wydział Prawa; 1907/08-1911/12; Syn Franciszka i Elżbiety Beigert. [1] Gimnazjum w Podgórzu (1907).

                              Hausner Henryk ur. 1886 w Tarnawcu (Dornbach); Wydział Prawa; 1908/09; Syn Jana rolnika w Garbarzach pow. jarosławski. Gimn. w Dębicy. [1]

                              Hausner Władysław ur 1894 w Tarnawcu (Dornbach). Zm. 1949 Kraków; Wydział Prawa; 1917/18; Syn Adolfa w Podgórzu (Kraków) i Laury Kahl. Gimn. Sobieskiego w Krakowie. [1]

                              Horoszko Jan ur 1878 w Kuryłówce (gr-kat.); Wydział Prawa; 1901-02; Syn Mykity. Studia na UJK we Lwowie. [1]

                              Jakubiec Justyna – amerykanistyka UJ (2013- 2019). Pracuje w Muzeum Ziemi Leżajskiej.

                              Kahl Eugeniusz Wilhelm ur. 22 I 1872 w Tarnawcu (Dornbach); Wydział Prawa; 1894/95-1897/98; Syn Serwacego i Elżbiety Wagner. [1]


                              Kałamarz Marta; Wydział BiNoZ - Biologia 1997-2001; C. Czesława; LO Leżajsk

                              Karasiński Wiesław; Historia; 1983-88

                              Klimek (Gdula) Małgorzata; 1971-76

                              Kołcz Jan ur. 1846 w Wólce Grodziskiej; Wydział Filozoficzny; 1870/71-1871/72; Syn Marcina. Gimn. w Rzeszowie. [1]

                              Kornafel Jan ur 1893 w Grodzisku Dolnym; Wydział Filozoficzny UJ 1913/14 (WF) oraz Wydział Prawa, 1917/18 (WP); Syn?, opiekun Andrzej Czerwonka. [1]

                              Kosiarski Marian; Filologia polska

                              Kurek Józef ur. 1857 w Żołyni; Wydział Prawa; 1877/78-1880/81; Syn Feliksa. Gimn. w Przemyślu

                              Lorendowicz /Larendowicz Franciszek ur 
                              18-10-1880 r. w Sieniawie. Syn Bartłomieja i Rozalii Probali; Konserwatorium Towarzystwa Muzycznego

                              Mach Andrzej ur 1866 w Żołyni; Wydział Lekarski UJ; 1888/89-1893/94; Syn Jakuba. Gimn. w Rzeszowie. Dr. wszech nauk lekarskich uzyskał 22 XI 1895. [1]

                              Mach Antoni ur 1863 w Grodzisku; Wydział Prawa UJ; 1887/88-1889/90 1894/95-1895/96; Syn Michała. Seminarium Duchowne (łacińskie) w Przemyślu. [1]

                              Mach Józef ur 1893 w Żołyni; Wydział Prawa UJ; 1912/13-1915/16; Syn Andrzeja. I Gimn. w Rzeszowie.

                              Maj Jan ur 1891 w Grodzisku; Wydział Lekarski UJ; 1916/17-1917/18; Syn Anny rolniczki, studia na UJK we Lwowie. [1]

                              Mazurek Józef ur 15 III 1882 w Grodzisku Dolnym; Wydział Teologiczny; 1902/03-1905/06; Syn Wawrzyńca, Gimn. w Jarosławiu. [1]

                              Michalewska Agnieszka; Biologia; 1997-2001

                              Motyka Tomasz ur 2 XII 1874 w Nowosielcu pow. przeworski; Wydział Filozoficzny UJ; 1901-02 1904-05; Syn Bartłomieja. Gimn. w Jarosławiu, Przemyślu i Rzeszowie. [1]

                              Murdzia Jan ur 1854 w Wierzawicach; Wydział Prawa UJ; 1876/77-1877/78; Syn Marcina. Gimn. w Rzeszowie [1]

                              Neusser Gustaw (ur. 1840 w Leżajsku, zm. 9 stycznia 1904 we Lwowie) – polski lekarz psychiatra, pierwszy wykładowca psychiatrii na Uniwersytecie Jagiellońskim, dyrektor zakładu psychiatrycznego w Kulparkowie.[3]

                              Nowiński Bronisław; Prawo; s. Franciszka i Ludwiki Hubickiej


                              Ordyczyńska (z d. Stankiewicz) Anna; Wydział BiNoZ - Biologia; 1973-78; c. Antoniego; LO Leżajsk

                              Ordyczyński Mieczysław; Historia; Syn Józefa; LO Leżajsk

                              Panek-Lachowicz Maria; Mat-Fiz-Chem

                              Pawul Marzena; Ochrona Środowiska-Wydz. Chemii; 2006-08

                              Pelc Michał ur 14 IX 1883 w Giedlarowej; Wydział Filozoficzny UJ; 1903/04-1906/07; Syn Franciszka. Gimn. w Rzeszowie. [1]

                              Piela (z d. Kusy) Danuta; Historia; LO Leżajsk

                              Pysz Franciszek Benedykt ur 1850 w Grodzisku Górnym; Wydział Teologiczny UJ; 1874/75-1876/77; Syn Stanisława. VIII klas Gimn. w Nowym Sączu. [1]

                              Reichert Jan ur. 1880 w Dornbach par. Tarnawiec; Wydział Prawa UJ - 1901/02 (WP), Wydział Filozoficzny UJ - 1902/03 (WF); Syn Józefa rolnika z Kuryłówki koło Leżajska. Gimn. w Jarosławiu.

                              Reising Wojciech ur 17 XII 1886 w Dornbach par. Tarnawiec; Wydział Filozoficzny UJ; 1906/07-1910/11; Syn Anny wdowy. Gimn. św. Anny i IV Gimn. w Krakowie [1]

                              Sikorski Narcyz ur 1853 w Jelnej; Wydział Filozoficzny Uniwersytet Wiedeński oraz UJ - 1876/77 (WF Wiedeń), 1877/78-1881/82 (UJ Kraków). Syn Adama [1]

                              Staroń Jan ur. 1879 w Brzyskiej Woli; Wydział Prawa UJ; 1904/05-1909/10; Syn Wawrzyńca. Gimn. w Rzeszowie i Krakowie [1]

                              Stępień Kazimierz ur 1883 w Brzózie Królewskiej; Wydział Prawa; 906/07-1909/10; Syn Stanisława. II Gimn. w Rzeszowie [1]

                              Stępień Michał ur 1881 w Brzózie Królewskiej; Wydział Lekarski UJ; 1912/13, 1917/18-1921/22; Syn Józefa. II Gimn. w Rzeszowie. Dr. wszech nauk lekarskich uzyskał 20 VI 1923 [1]

                              Szczęsny Roman ur 17 X 1929 roku w Kuryłówce;
                               Geografia; 1949-1952. Syn Józefa

                              Szeliga Jakub

                              Szpila Józef ur 1886 w Grodzisku DolnymSzpila; Wydział Prawa UJ; 1908-09; Syn Jana. Gimn. w Rzeszowie [1]

                              Szpilka Jędrzej Franciszek ur 1843 w Żołyni; Wydział Teologiczny UJ; 1872/73-1873/74 oraz 1877/78 I sem.; Syn Jędrzeja. Gimn. w Rzeszowie. Teologia na UJK we Lwowie.

                              Szpunar Feliks ur 15 X 1882 w Dąbrówce pow. łańcucki; Wydział Filozoficzny UJ; 1902/03-1907/08; Syn Zofii. Gimn. w Rzeszowie [1]

                              Szymański Jan ur 1859 w Woli Zarczyckiej; Wydział Filozoficzny UJ; 1880/81-1886/87; Syn Wojciecha. Gimn. w Rzeszowie [1]

                              Scieżka Stanisław ur 1870 w Grodzisku; Wydział Prawa UJ; 1894/95-1897/98; Syn Walentego. Seminarium Duchowne w Przemyślu [1]

                              Scieżka Stanisław ur 1869 w Grodzisku; Wydział Prawa UJ; 1905/06-1907-08; Syn Walentego [1]

                              Śmiałek Wincenty ur 18 VII 1863 w Wólce Grodziskiej; Wydział Filozoficzny UJ; 1884/85-1887/88; Syn Józefa. Gimn. w Rzeszowie. Dr. filozofii uzyskał 7 X 1891 [1]

                              Tołpa Jakub Mikołaj (reformat) ur 1841 w Grodzisku; Wydział Teologiczny; 1867/68-1871/72; Syn Józefa rolnika. [1]

                              Tryniecki Bolesław; Medycyna;

                              Ks. Tyczyński Antoni; Medycyna;

                              Zawadzka Malgorzata; Prawo; MZawadzka@mazlegal.com www.mazlegal.com

                              Zawilska (z d. Kwiecińska) Małgorzata; Chemia; 1973-78

                              Zawilski Zbigniew; PrawoZengteller Ludwik; Filozofia, 1901

                                Źródło:
                                [1]. Banach Andrzej Kazimierz - Młodzież chłopska na Uniwersytecie Jagiellońskim w latach 1860/61 - 1917/18. Rozprawa habilitacyjna. Instytut Historii UJ. Księgarnia Akademicka. Kraków 1997
                                [2]. Józef Półćwiartek - Dzieje Leżajska
                                Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...